Ο πρώην σιδηροδρομικός σταθμός Μόρφου, που τώρα λειτουργεί ως μουσείο
Η Ένωση Βιομηχανίας Σιδηροδρόμων (Unife), η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιομηχανίας Σιδηροδρομικού Εφοδιασμού (Unife), ζήτησε την επιστροφή των τρένων στην Κύπρο για πρώτη φορά μετά από επτά δεκαετίες, επικαλούμενη την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το νησί ως ευκαιρία για την επίτευξη προόδου προς την επιστροφή των σιδηροδρομικών μεταφορών.
«Η Κύπρος μπορεί να επαναφέρει τα τρένα για πρώτη φορά από το 1951 – ενισχύοντας το σιδηροδρομικό μέλλον της Ευρώπης – και στρατηγικά σιδηροδρομικά έργα σε όλη την Ευρώπη που θα κατασκευαστούν από εταιρείες της ΕΕ σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ως ένωση, «έχει υποστηρίξει την ιδέα».
Για τον σκοπό αυτό, ανέφερε ότι η Κύπρος «έχει τώρα την ευκαιρία να τερματίσει 70 χρόνια έλλειψης σιδηροδρομικών ή εμπορευματικών μεταφορών επιβατών, ξεκινώντας τον σχεδιασμό» .
Κάλεσε επίσης το νησί να «εξετάσει μια σειρά από βασικές αλλαγές πολιτικής για να διατηρήσει τα δίκτυα μεταφορών της Ευρώπης ασφαλή» κατά τη διάρκεια της εξάμηνης θητείας του, προτείνοντας αλλαγές στην οδηγία της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις, με διαβουλεύσεις σχετικά με τις προγραμματισμένες τροποποιήσεις της οδηγίας να διαρκούν έως τις 26 Ιανουαρίου.
Σχετικά με αυτό το θέμα, ανέφερε ότι η Κύπρος μπορεί να χρησιμοποιήσει την προεδρία της για να « διασφαλίσει ότι οι χώρες της ΕΕ εγγυώνται τη συνεχή ασφάλεια των σιδηροδρομικών δικτύων των ηπείρων , διασφαλίζοντας ότι χρησιμοποιούνται μόνο σιδηροδρομικά προϊόντα που κατασκευάζονται στην ΕΕ».
Επιπλέον, ανέφερε ότι η Κύπρος «πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην τρέχουσα εγκατάσταση» του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας – ενός συστήματος προτύπων για τη διαχείριση και τη διαλειτουργικότητα της σηματοδότησης στους σιδηροδρόμους στην Ευρώπη.
Αυτό, ανέφερε, πρέπει να γίνει «σε βασικούς ευρωπαϊκούς σιδηροδρομικούς διαδρόμους», ώστε «να διασφαλιστεί ότι η πολιτική και στρατιωτική κυκλοφορία μπορεί να κινείται ταχύτερα και με πλήρη ασφάλεια προς τον προορισμό της».
Όσον αφορά το ζήτημα των στρατιωτικών σιδηροδρομικών μεταφορών, ανέφερε ότι το πακέτο στρατιωτικής κινητικότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο προτάθηκε τον Νοέμβριο, πρέπει να «εφαρμοστεί πιστά» .
Το πακέτο ουσιαστικά σχεδιάζει να μειώσει τους κανόνες σχετικά με τις διασυνοριακές στρατιωτικές κινήσεις εντός της ΕΕ και να αναβαθμίσει τους διαδρόμους στρατιωτικής κινητικότητας εντός του μπλοκ, ώστε να γίνουν πιο αποτελεσματικοί και ανθεκτικοί, με την Επιτροπή να περιγράφει τα σχέδια ως «φέρνοντας την ΕΕ ένα βήμα πιο κοντά σε μια 'στρατιωτική ζώνη Σένγκεν'».
Η Unife δήλωσε ότι η σχεδιαζόμενη εναρμόνιση των σιδηροδρομικών προτύπων, η οποία έχει προταθεί ως μέρος αυτού του πακέτου, «είναι απολύτως ζωτικής σημασίας τόσο για την πολιτική όσο και για τη στρατιωτική κυκλοφορία στο μέλλον».
Κάλεσε επίσης την Κύπρο να χρησιμοποιήσει την εξάμηνη θητεία της για να «μειώσει το κόστος σε ολόκληρο τον σιδηροδρομικό τομέα ... συνεχίζοντας την εναρμόνιση των σιδηροδρομικών προτύπων και επιδιώκοντας την απλούστευση, συμπεριλαμβανομένης της ανθεκτικότητας στον κυβερνοχώρο».
Η έκκληση της ομάδας για την επιστροφή των σιδηροδρόμων στο νησί έρχεται μετά τη δήλωση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Μεταφορών Απόστολου Τζιτζικώστα τον περασμένο μήνα ότι η προοπτική κατασκευής μιας νέας σιδηροδρομικής γραμμής στην Κύπρο δεν είναι αστεία.
« Μην γελάτε με την ιδέα των τρένων », είπε στους δημοσιογράφους, προσθέτοντας ότι «μια διαδρομή που θα συνδέει το αεροδρόμιο [Λάρνακας], τη Λεμεσό και τη Λευκωσία θα αποτελούσε θετική εξέλιξη για την Κύπρο και τις υποδομές μεταφορών της, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ήταν πρόθυμη να προσφέρει υποστήριξη για ένα τέτοιο έργο».
«Δεν θα γελούσα καθόλου με αυτό. Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να είναι μια καλή ευκαιρία για να συζητήσουμε κάτι τέτοιο», είπε.
Ερωτηθείς εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να παράσχει οικονομική υποστήριξη για την κατασκευή μιας τέτοιας σιδηροδρομικής γραμμής, είπε ότι αυτό θα ήταν «προφανώς» εφικτό.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας
Η Κύπρος δεν διαθέτει σιδηρόδρομο από το 1951 , όταν το τελευταίο τμήμα του αρχικού Κυβερνητικού Σιδηροδρόμου της Κύπρου έκλεισε από τους Βρετανούς αποικιακούς ηγεμόνες του νησιού.
Η γραμμή είχε ανοίξει το 1905 και είχε εκταθεί στο μέγιστο βαθμό της, μεταξύ 1915 και 1932, μεταξύ του ορεινού χωριού Ευρύχου του Τροόδους και του λιμανιού της Αμμοχώστου, περνώντας από τη Μόρφου και τη Λευκωσία στην πορεία.
Χρησιμοποιούνταν κυρίως για τη μεταφορά εμπορευμάτων στην ενδοχώρα από την Αμμόχωστο, καθώς και για τη μεταφορά ξυλείας από τα βουνά του Τροόδους σε όλο το νησί και τη μεταφορά εμπορευμάτων, μεταλλευμάτων και ορυκτών από τα ορυχεία του νησιού.
Ωστόσο, δεν ήταν ποτέ κερδοφόρο και έκλεισε σταδιακά από το 1932 και μετά .
Μετά το 1932, το δυτικό τερματικό σημείο της γραμμής βρισκόταν στο χωριό Καλό Χωριό, κοντά στη Λεύκα, και μετά το 1948, δεν εκτεινόταν δυτικότερα από το αρχικό αεροδρόμιο της Λευκωσίας.
Το τελευταίο τρένο αναχώρησε από τον σταθμό Λευκωσίας για την Αμμόχωστο στις 31 Δεκεμβρίου 1951 και η ίδια η γραμμή αποσυναρμολογήθηκε το 1952 και το 1953.
Σιδηροδρομικός σταθμός Αμμοχώστου το 1905
Η προοπτική ανοίγματος μιας νέας σιδηροδρομικής γραμμής στην Κύπρο είχε διατυπωθεί το 2022 μετά από συνάντηση του τότε υπουργού Μεταφορών της Κύπρου, Γιάννη Καρούσου, και της προκατόχου του Τζιτζικώστα, Αντίνα Βαλεάν.
Ο Καρούσος είχε δηλώσει τότε ότι «υπάρχουν οι μελέτες» για την κατασκευή μιας νέας σιδηροδρομικής γραμμής και ότι «έχει γίνει πολύ καλή προπαρασκευαστική εργασία».
«Γνωρίζουμε ότι με έναν ελαφρύ σιδηρόδρομο θα μπορούσαμε να συνδέσουμε τις κύριες πόλεις της Κύπρου και το αεροδρόμιο», είπε, προτού προσθέσει ότι ένας σιδηρόδρομος θα βοηθούσε στην αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας.
Πρόσθεσε ότι «βάσει των μελετών που έχουμε, [ένας σιδηρόδρομος] θα μπορούσε να εγκατασταθεί εντός του τρέχοντος οδικού δικτύου».
