Η εξάλειψη χρόνιων παθογενειών, ταυτόχρονα με αυτή του κατακερματισμού των αρμοδιοτήτων που οδηγούσαν σε ασυνεννοησία και διάχυση ευθύνης, καθιστά άμεση προτεραιότητα την ανάληψη πρωτοβουλίας για μια σημαντική μεταρρύθμιση στη λειτουργία των σιδηροδρομικών δομών της χώρας, με κυριότερη στόχευση, τη βελτίωση της ποιότητας και της ασφάλειας στους χρήστες επιβατικών και εμπορικών σιδηροδρομικών υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτό, με επιδίωξη την ολοκλήρωση της μεγαλύτερης θεσμικής αναδιάρθρωσης που έχει επιχειρηθεί στον ελληνικό σιδηρόδρομο τις τελευταίες δεκαετίες, η κυβέρνηση προχωρά στην υλοποίηση του έργου «Οργανωτική Μεταρρύθμιση του Σιδηροδρομικού Τομέα», το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόσφατη απόφαση τροποποίησης σηματοδοτεί αλλαγές στο οικονομικό και φυσικό αντικείμενο του έργου, μικρή χρονική παράταση στην ολοκλήρωσή του, που προβλέπεται εντός του φετινού καλοκαιριού και επανακαθορισμό κρίσιμων σταδίων υλοποίησης. Την ίδια στιγμή διατηρεί αμετάβλητο τον στρατηγικό στόχο, που είναι η δημιουργία ενός νέου, ενιαίου και ασφαλέστερου σιδηροδρομικού συστήματος στη χώρα.
«Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Α.Ε.» η νέα ενοποιημένη εταιρεία
Στην καρδιά της μεταρρύθμισης βρίσκεται η δημιουργία της νέας ενοποιημένης εταιρείας «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Α.Ε.», η οποία θα αποτελέσει τον διάδοχο φορέα των σημερινών δομών του σιδηροδρομικού τομέα.
Η παράλληλη λειτουργία πολλών εταιρειών (ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΓΑΙΑΟΣΕ) δημιουργούσε αντικρουόμενες ευθύνες.Υπήρχε ασάφεια σχετικά με το ποιος είναι υπεύθυνος για κρίσιμους τομείς, όπως η συντήρηση και η ασφάλεια, ενώ απουσίαζε ένας κεντρικός στρατηγικός φορέας για την ανάπτυξη των υποδομών.
Το νέο σχήμα θα ενσωματώσει τον ΟΣΕ, την ΕΡΓΟΣΕ και το επιχειρησιακά κρίσιμο τμήμα της ΓΑΙΑΟΣΕ, συγκεντρώνοντας για πρώτη φορά υπό ενιαία διοίκηση τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, τη συντήρηση, την αποκατάσταση βλαβών και τη συνολική διαχείριση των σιδηροδρομικών υποδομών της χώρας.
Στόχος, είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου διαχειριστή υποδομής, ευθυγραμμισμένου με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας, διαλειτουργικότητας και εταιρικής διακυβέρνησης.
Αλλαγή αντικειμένου και ένας μήνας παράταση για την τελική ευθεία
Η πρόσφατη τροποποίηση της απόφασης ένταξης, μεταβάλει το οικονομικό αντικείμενο του έργου, αλλά και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής του. Αποτέλεσμα, η μείωση του συνολικού προϋπολογισμού του έργου από τα 5,55 εκατ. ευρώ στα 4,84 εκατ. ευρώ., με τη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης να διαμορφώνεται πλέον στα 3,9 εκατ. ευρώ.
Η νέα απόφαση μεταθέτει την ημερομηνία ολοκλήρωσής του κατά έναν μήνα. Το αρχικό χρονοδιάγραμμα ήθελε η εταιρική ενοποίηση αυτή να ολοκληρώνεται στις 30 Ιουνίου 2026. Μετά την πρόσφατη εξέλιξη, η καταληκτική ημερομηνία πήρε παράταση, με την ολοκλήρωση αυτής της μεγάλης μεταρρύθμισης για τον σιδηροδρομικό τομέα της χώρας να μετατίθεται σε περίπου ένα μήνα από σήμερα και πιο συγκεκριμένα, για τις 31 Ιουλίου 2026. Αντίστοιχα, έως το τέλος Ιουλίου θα πρέπει να έχουν εκδοθεί όλα τα απαιτούμενα έγγραφα τεκμηρίωσης που συνδέονται με τα ορόσημα και τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο οδικός χάρτης της μεταρρύθμισης που καταλήγει στο φετινό καλοκαίρι
Η μεταρρύθμιση ακολουθεί συγκεκριμένο οδικό χάρτη που ξεκίνησε το 2021 με την κατάρτιση σχεδίου αναδιοργάνωσης του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ και συνεχίστηκε με την ψήφιση του μεταρρυθμιστικού πλαισίου το 2022.
Το 2024 ήταν το έτος που προβλέφθηκε η πλήρης θεσμική συγκρότηση της νέας εταιρείας, ενώ το 2025 αποτέλεσε έτος-κλειδί για την εφαρμογή του νέου Γενικού Κανονισμού Κίνησης, την έγκριση πολυετούς επενδυτικού προγράμματος, την υπογραφή νέας συμβατικής συμφωνίας λειτουργίας και τον διορισμό Τεχνικού Διευθυντή.
Πλέον, ο στόχος που έχει τεθεί είναι σαφής. Μέχρι το καλοκαίρι του 2026 η νέα εταιρεία να έχει ολοκληρώσει την οργανωτική της μετάβαση, να διαθέτει εγκεκριμένο πλαίσιο ασφάλειας και να λειτουργεί ως ο ενιαίος πυλώνας διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών της χώρας.
Η ίδρυση και η δομή της νέας εταιρείας «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Α.Ε.» θα θεσμοθετηθούν επισήμως, αναλαμβάνοντας στο ακέραιο το σύνολο των σημερινών καθηκόντων των συγχωνευόμενων φορέων. Ταυτόχρονα, οι δικαιοδοσίες αυτές θα ενισχυθούν κατάλληλα, προκειμένου, από τη μία πλευρά, να καλυφθούν ελλείψεις και δυσλειτουργίες του σημερινού μοντέλου διοίκησης των οργανισμών του, από την άλλη, να επιτευχθεί η κυβερνητική επιδίωξη για βαθύ εκσυγχρονισμό, αναβάθμιση και διασφάλιση της αξιοπιστίας των σιδηροδρόμων.
Η ασφάλεια στο προσκήνιο
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που θα κριθεί όχι μόνο από την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, αλλά κυρίως από το κατά πόσο θα αποκαταστήσει την αξιοπιστία και την ασφάλεια του ελληνικού σιδηροδρόμου.
Για τον παραπάνω λόγο δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη ριζική ενίσχυση των δικλίδων ασφαλείας στο σιδηροδρομικό δίκτυο. Το τελικό ορόσημο της μεταρρύθμισης προβλέπει όχι μόνο την πλήρη λειτουργία των «Σιδηροδρόμων Ελλάδος», αλλά και την υλοποίηση δράσεων για την εφαρμογή των συστάσεων που προέκυψαν από την έκθεση του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών, αναφορικά με το σιδηροδρομικό δυστύχηματων Τεμπών στις 28 Φεβρουαρίου του 2023.
Παράλληλα, απαιτείται η έκδοση έγκρισης ασφάλειας από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), μετά από αξιολόγηση του νέου συστήματος διαχείρισης ασφάλειας της εταιρείας.
Η κυβέρνηση και οι εμπλεκόμενοι φορείς εργάζονται ώστε να αποδείξουν ότι η μεταρρύθμιση αυτή δεν θα περιοριστεί σε οργανωτικές συγχωνεύσεις και θεσμικές παρεμβάσεις, αλλά θα μεταφραστεί σε έναν αποτελεσματικότερο και κυρίως ασφαλέστερο ελληνικό σιδηρόδρομο.
Γιώργος Νεοχωρίτης
makedonikanea.gr