Το Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο της ΕΛΒΕΤΙΑΣ ανέτρεψε τους κανονισμούς που εισήγαγε η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Μεταφορών (FOT) το 2025 για τη βελτίωση της ασφάλειας των βαγονιών, παραπέμποντας την υπόθεση πίσω στην FOT και δίνοντάς της οδηγίες να διασφαλίσει ότι θα ακολουθείται η σωστή διαδικασία από εδώ και στο εξής.
Οι νέοι κανονισμοί εισήχθησαν από την FOT τον Σεπτέμβριο του 2025 σε απάντηση στον εκτροχιασμό μιας εμπορευματικής αμαξοστοιχίας στη σήραγγα βάσης Gotthard στις 10 Αυγούστου 2023. Το ατύχημα προκλήθηκε από σπασμένο τροχό και οι νέοι κανονισμοί όρισαν υψηλότερη ελάχιστη διάμετρο τροχού, απαιτούσαν συχνότερη συντήρηση και εισήγαγαν ένα αυστηρότερο καθεστώς επιθεώρησης τροχών.
Παρά το γεγονός ότι το FOT χαλάρωσε στη συνέχεια τους κανονισμούς, καταργώντας την απαίτηση ετήσιας επιθεώρησης υπέρ των διαστημάτων επιθεώρησης που βασίζονται στην διανυθείσα απόσταση και παρατείνοντας την προθεσμία για την έναρξη των τεχνικών επιθεωρήσεων έως την 1η Ιανουαρίου 2027, οι κανονισμοί οδήγησαν σε άσκηση έφεσης στο Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο τον Οκτώβριο του 2025. Η νομική προσφυγή ασκήθηκε από τρεις από τις μεγαλύτερες εταιρείες μίσθωσης βαγονιών στην Ευρώπη: την Ermewa, την GATX και την VTG.
Κάνοντας δεκτή την έφεση, το δικαστήριο ανέτρεψε τους νέους κανονισμούς με το σκεπτικό ότι αποκλίνουν από τους εναρμονισμένους κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που διέπουν τη λειτουργία των βαγονιών στη διασυνοριακή κυκλοφορία, οι οποίοι θεωρούνται δεσμευτικοί βάσει της ελβετικής νομοθεσίας περί σιδηροδρόμων.
Η Συμφωνία Χερσαίων Μεταφορών μεταξύ Ελβετίας και ΕΕ, καθώς και ο Νόμος περί Ελβετικών Σιδηροδρόμων, προβλέπουν τη δυνατότητα, σε ορισμένες περιπτώσεις και σύμφωνα με καθορισμένη διαδικασία, θέσπισης εθνικών κανονισμών ασφαλείας. Ωστόσο, η διαδικασία που ακολουθείται από την FOT στην προκειμένη περίπτωση δεν συμμορφώνεται με αυτήν που ορίζεται από το διεθνές και εθνικό δίκαιο.
Το δικαστήριο έκρινε επίσης ότι οποιαδήποτε περαιτέρω εργασία της FOT σε αυτόν τον τομέα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις που διατύπωσε η Γραμματεία του Κοινού Δικτύου (JNS) στην τελική της έκθεση σχετικά με το ατύχημα στη σήραγγα Gotthard Base, η οποία επικεντρώνεται στο ζήτημα των σπασμένων τροχών και δημοσιεύτηκε στις 7 Αυγούστου. Συγκεντρώνοντας τις ευρωπαϊκές εθνικές αρχές ασφάλειας και εκπροσώπους του τομέα, η JNS ιδρύθηκε από τον Οργανισμό Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ERA) για να διασφαλίσει ότι τα ζητήματα ασφάλειας αντιμετωπίζονται με συνεπή τρόπο σε όλη την Ευρώπη.
Με βάση μια εκτίμηση επιπτώσεων που λαμβάνει υπόψη την οικονομική αποδοτικότητα των νέων μέτρων και τα οφέλη τους για την ασφάλεια, η έκθεση αναφέρει ότι οι συστάσεις που διατύπωσε η JNS το 2025 θα πρέπει να εφαρμοστούν και ότι οι ελβετικοί εθνικοί κανονισμοί που εισήγαγε η FOT πέρυσι θα πρέπει να αντικατασταθούν. Αυτή η επιλογή προτιμάται από την εφαρμογή των ελβετικών κανονισμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η έκθεση διατυπώνει επίσης μια ισχυρή σύσταση ότι οι περαιτέρω εργασίες του JNS θα πρέπει να κατευθυνθούν προς τον εντοπισμό βελτιωμένων μακροπρόθεσμων προσεγγίσεων για την παρακολούθηση και τη συντήρηση εν λειτουργία, χρησιμοποιώντας ψηφιακά εργαλεία με υψηλό δυναμικό εξοικονόμησης κόστους.
Το FOT απαντά
Απαντώντας, η FOT αναφέρει ότι η δικαστική απόφαση δεν αλλάζει το περιεχόμενο των νέων κανονισμών της, αλλά θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο εφαρμογής τους. «Αυτό θα εξετάσουμε τώρα», αναφέρει η FOT.
Καθώς εκείνη την εποχή δεν υπήρχε διαθέσιμη ευρωπαϊκή λύση, η FOT αναφέρει ότι εισήγαγε τους νέους εθνικούς κανονισμούς τον Σεπτέμβριο του 2025, προκειμένου να επιτύχει τον κύριο στόχο της εφαρμογής των επίσημων συστάσεων που έγιναν μετά τον εκτροχιασμό στη σήραγγα βάσης Gotthard, με στόχο τη διασφάλιση της ασφάλειας της σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευμάτων.
Το FOT σημειώνει ότι από τον εκτροχιασμό του Gotthard, το JNS έχει ειδοποιηθεί για 15 περιπτώσεις σπασμένων τροχών, όπου ο τροχός ήταν του ίδιου τύπου με αυτόν που εμπλέκεται στο ελβετικό ατύχημα. Σε αυτά περιλαμβάνονται δύο σοβαρά ατυχήματα που έλαβαν χώρα στο Elze και το Raubling στη Γερμανία τον Δεκέμβριο του 2025, τα οποία, όπως επισημαίνει το FOT, συνέβησαν μετά την πρώτη δημοσίευση των νέων κανονισμών τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους.
Το FOT σημειώνει επίσης τη δημοσίευση της έκθεσης της JNS που προτείνει εναρμονισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση του ζητήματος των σπασμένων τροχών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα οποία, όπως αναφέρει, δεν θα είχαν προκύψει χωρίς την πρωτοβουλία της Ελβετίας. Σύμφωνα με το FOT, τα ευρωπαϊκά μέτρα αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό σε εκείνα που σχεδιάζονται σε εθνικό επίπεδο εντός της Ελβετίας, ενώ παράλληλα έχουν το πλεονέκτημα ότι εφαρμόζονται σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Αντίδραση της βιομηχανίας
Η Διεθνής Ένωση Κατόχων Βαγόνων (UIP), η οποία εκπροσωπεί τους ιδιοκτήτες στόλων βαγονιών, συμπεριλαμβανομένων των τριών ομάδων που άσκησαν την έφεση, χαιρέτισε την απόφαση του Ομοσπονδιακού Διοικητικού Δικαστηρίου για την αποκατάσταση της ασφάλειας δικαίου σε ολόκληρο τον τομέα και την ενίσχυση της αρχής ότι «ένας ευρωπαϊκός στόλος εμπορευματικών βαγονιών πρέπει να λειτουργεί βάσει ενός κοινού συνόλου κανόνων».
«Τα εμπορευματικά βαγόνια λειτουργούν πέρα από τα εθνικά σύνορα ως μέρος ενός διασυνδεδεμένου ευρωπαϊκού συστήματος», αναφέρει η UIP. «Επομένως, οι απαιτήσεις ασφαλείας που επηρεάζουν τη λειτουργία και τη συντήρησή τους πρέπει να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν μέσω του καθιερωμένου πλαισίου για τον ευρωπαϊκό συντονισμό, εάν θέλουμε να προχωρήσουν μαζί η ασφάλεια και η διαλειτουργικότητα».
Η UIP αντέδρασε επίσης στη δημοσίευση της τελικής έκθεσης της JNS, σημειώνοντας ότι οι προτεινόμενες αλλαγές στο καθεστώς επιθεώρησης τροχών θα ισχύουν για όλους τους τροχούς με φρένα σε ένα ευρωπαϊκό στόλο περίπου 500.000 βαγονιών. «Η εφαρμογή τους θα απορροφήσει σημαντική χωρητικότητα συνεργείων», αναφέρει η UIP.
«Αυτό που παραμένει ασαφές είναι ο βαθμός στον οποίο τα νέα μέτρα θα αποφέρουν τα προγραμματισμένα οφέλη για την ασφάλεια στην πράξη», αναφέρει η UIP. «Ο επιχειρησιακός και οικονομικός αντίκτυπός τους είναι εμφανής, αλλά η πραγματική επίδραση στον επιδιωκόμενο στόχο, τη βελτίωση της ασφάλειας, δεν έχει ακόμη αποδειχθεί».
«Η UIP υποστηρίζει μια εναρμονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση και είναι έτοιμη να συνεργαστεί με όλους τους εταίρους για να διασφαλίσει ότι αυτά τα μέτρα εφαρμόζονται αποτελεσματικά και αναλογικά», λέει ο γενικός γραμματέας της UIP, Gilles Peterhans.
«Ταυτόχρονα, η πρακτική τους σκοπιμότητα και ο επιχειρησιακός αντίκτυπός τους πρέπει να αξιολογηθούν προσεκτικά εάν λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την ενίσχυση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών σε ολόκληρη την Ευρώπη.»