Οι ενδιαφερόμενοι φορείς του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού κλάδου εκφράζουν ανησυχία ότι ο τομέας ενδέχεται να αποκλειστεί από το επόμενο πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης της ΕΕ, το οποίο θα διαδεχθεί το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και θα καλύψει την περίοδο προϋπολογισμού 2028-34.
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 13 Ιουλίου 2026 από την Railway Gazette International, μια ανοιχτή επιστολή με ημερομηνία 7 Ιουλίου υπεγράφη από 15 σιδηροδρομικούς οργανισμούς.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται η ένωση προμηθευτών UNIFE, ο εμπορικός φορέας διαχειριστών υποδομών EIM, η Κοινότητα Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων και Εταιρειών Υποδομών και η ένωση κατόχων βαγονιών UIP.
Η επιστολή καλεί την ΕΕ να υποστηρίξει και να χρηματοδοτήσει έναν διάδοχο των κοινών επιχειρήσεων έρευνας και καινοτομίας Rail και Shift2Rail της Ευρώπης, οι οποίες έχουν λάβει υποστήριξη τα τελευταία 12 χρόνια. Η έκκληση έρχεται λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά από μια προηγούμενη προσπάθεια των ενδιαφερόμενων μερών του σιδηροδρομικού τομέα να εξασφαλίσουν τη συνέχιση της τρέχουσας πρωτοβουλίας «Ευρωπαϊκοί Σιδηρόδρομοι».
Η τελευταία επιστολή υποστηρίζει ότι το μοντέλο της κοινής επιχείρησης είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη μελλοντικών τεχνολογιών όπως το ERTMS, ο ψηφιακός αυτόματος ζεύκτης και τα αναδυόμενα τηλεπικοινωνιακά πρότυπα FRMCS. Οι ενώσεις προειδοποίησαν ότι ο τερματισμός της κοινής επιχείρησης στον σιδηρόδρομο θα κατακερματίσει τις ευρωπαϊκές ερευνητικές προσπάθειες, θα επιβραδύνει την ανάπτυξη κοινών προϊόντων και τεχνολογιών, θα αποδυναμώσει τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης και, τελικά, θα αυξήσει το κόστος και τη διάρκεια του μετασχηματισμού των σιδηροδρόμων.
Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ πρόκειται να συνεχιστούν καθ' όλη τη διάρκεια του 2026, με μια ανακοίνωση σχετικά με μια μελλοντική ευρωπαϊκή ερευνητική ατζέντα να αναμένεται πριν από το τέλος του έτους. Ο Γενικός Διευθυντής της UNIFE, Enno Wiebe, δήλωσε ότι μια ειδική κοινή επιχείρηση για τους σιδηροδρόμους είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της τεχνολογικής ηγεσίας, της ανταγωνιστικότητας και της βιομηχανικής ισχύος της Ευρώπης και ότι η συνέχισή της θα στηρίξει τις θέσεις εργασίας, τις εξαγωγές και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, διατηρώντας την καινοτομία και την κατασκευή των σιδηροδρόμων εντός της Ευρώπης.
Η άσκηση πίεσης από τον κλάδο προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ είναι συνηθισμένη σε αυτό το στάδιο του κύκλου του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, αλλά οι υποστηρικτές των σιδηροδρόμων στις Βρυξέλλες επιμένουν ότι ο κίνδυνος αποκλεισμού του τομέα από το πρόγραμμα Έρευνας και Ανάπτυξης είναι γνήσιος. Μια πηγή κοντά στις διαπραγματεύσεις ανέφερε ότι, σύμφωνα με την τελευταία σκέψη της ΕΕ, οι κοινές επιχειρήσεις στον τομέα της αεροπορίας και της ναυτιλίας αναμένεται να λάβουν χρηματοδότηση, ενώ οι σιδηρόδρομοι όχι.
Αυτό θα είχε σοβαρές συνέπειες για τον τομέα, πρόσθεσε η πηγή, σημειώνοντας ότι μια κοινή επιχείρηση σιδηροδρόμων αποτελεί μια σημαντική και αποδεδειγμένη πλατφόρμα για τη διοχέτευση ενός ευρωπαϊκού στρατηγικού οράματος στον τομέα και για την αξιοποίηση κονδυλίων της ΕΕ. Ένας άλλος εμπιστευτικός παράγοντας ανέφερε ότι ένας αρχικός γύρος διαπραγματεύσεων υπό την κυπριακή προεδρία της ΕΕ είχε ως αποτέλεσμα μια περικοπή 4% στον προϋπολογισμό του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», η οποία χαρακτηρίστηκε ως κακή αρχή. Ένας περαιτέρω παράγοντας που περιπλέκει την κατάσταση είναι η εκστρατεία για τη σταθεροποίηση ή την αύξηση των χρηματοδοτικών ροών, όπως η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη».
Αυτές οι ροές επικεντρώνονται στον λειτουργικό σιδηρόδρομο και την υποδομή του, αλλά δεν βοηθούν τον τομέα να αναπτύξει και να εμπορευματοποιήσει αναδυόμενες τεχνολογίες. Ο εμπιστευτικός παράγοντας πρόσθεσε ότι απομένει σημαντική δουλειά για να καταστούν τεχνολογίες όπως ο ψηφιακός αυτόματος ζεύκτης και το FRMCS έτοιμες για ευρεία υιοθέτηση, και η απώλεια του φόρουμ σε ολόκληρο τον τομέα για την επίτευξη αυτού του στόχου θα ήταν πολύ επιζήμια.