«Πράσινο φως» για δραστική μείωση έως και 50% των κρατήσεων της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ανάβει, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του ενθέτου «Ασφάλιση και Συντάξεις», η εισήγηση που θα συζητηθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της εν λόγω εισφοράς.
Το δικαστήριο είχε ορίσει πιλοτική δίκη για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ στις 10 Ιουνίου, αλλά ζητήθηκε αναβολή από την πλευρά του Δημοσίου και η συζήτηση θα γίνει στις 7 Οκτωβρίου.
Η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου προς το Ελεγκτικό Συνέδριο, όπως πληροφορήθηκε το ένθετο «Ασφάλιση και Συντάξεις» από έγκυρες πηγές, ήταν θετική και, αν δεν έπαιρνε αναβολή η πρότυπη δίκη, τότε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η απόφαση μπορεί να ήταν και ομόφωνη ως προς τη ριζική αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ στις συντάξεις.
Σήμερα, η ΕΑΣ πιάνει όλο το ποσό της σύνταξης από τα 1.468 ευρώ και πάνω, που σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με 2.000 ευρώ σύνταξη πληρώνει την εισφορά της κλίμακας με 6% σε όλο το ποσό, ενώ, σύμφωνα με την αγωγή που δικάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο, θα έπρεπε να έχει εισφορά μόνο στο τμήμα σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ.
Το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει να μην υπολογίζεται στην εισφορά το ποσό της σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ και η κράτηση να επιβάλλεται στη διαφορά σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ.
Αυτή τη θέση, άλλωστε, να επιβάλλεται δηλαδή η ΕΑΣ με αναλογικό σύστημα και με απαλλασσόμενα ποσά, όπως ισχύει με τις φορολογικές κλίμακες, έχει υποστηρίξει ο Συνήγορος του Πολίτη με σχετικό πόρισμά του προς το υπουργείο Εργασίας, πλην όμως οι προτάσεις του «Συνηγόρου» δεν υιοθετήθηκαν.
Οι συνταξιούχοι που αδικούνται περισσότερο από τον σημερινό υπολογισμό της ΕΑΣ ανήκουν σε δύο κατηγορίες, που είναι οι εξής:
Οσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 ευρώ έως 2.080 ευρώ, καθώς στην κλίμακα αυτή η εισφορά διπλασιάζεται στο 6% από 3% που είναι για συντάξεις από 1.468 ευρώ έως 1.783 ευρώ.
Οσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις, άνω των 2.200 ευρώ μικτά, ή όσοι έχουν άθροισμα κύριων συντάξεων που ξεπερνά τα 2.200 ευρώ. Σε αυτές τις συντάξεις, που τις λαμβάνουν περίπου 10.000 συνταξιούχοι, οι κρατήσεις ισοδυναμούν με μια κατώτατη σύνταξη των 500 και 600 ευρώ. Για παράδειγμα, στις συντάξεις των 2.500 ευρώ η εισφορά είναι 9% (225 ευρώ), ενώ για συντάξεις άνω των 3.500 ευρώ επιβάλλεται κράτηση ΕΑΣ 13% και 14%. Για παράδειγμα, συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 3.700 ευρώ ή με άθροισμα κύριων συντάξεων 3.700 ευρώ έχει κράτηση 518 ευρώ τον μήνα από την ΕΑΣ.
Η πρότυπη δίκη γίνεται με αφορμή αγωγή πολιτικού συνταξιούχου για την ΕΑΣ, με την οποία ζητείται να αναγνωρισθεί η υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου να του καταβάλει τη διαφορά που προκύπτει ανάμεσα στα ποσά των συντάξεων που έλαβε από 1.1.2019 έως 30.9.2019 και στα ποσά που θα λάμβανε εάν δεν εφαρμοζόταν η Εισφορά Αλληλεγγύης σε όλο το ποσό της σύνταξης, αλλά μόνο στο ποσό πάνω από τα 1.400 ευρώ.
Το σχέδιο για νέες κλίμακες
Το σχέδιο που εξεταζόταν από το υπουργείο Εργασίας προέβλεπε η εισφορά να επιβάλλεται στη διαφορά του ποσού σύνταξης κάθε κλίμακας και όχι σε όλη τη σύνταξη, όπως συμβαίνει τώρα. Μία από τις εκδοχές αυτού του σχεδίου προέβλεπε, μεταξύ άλλων, τέσσερις ή πέντε νέες κλίμακες κρατήσεων: από τα 1.468 ευρώ μέχρι τα 1.800 ευρώ, από τα 1.800 ευρώ έως τα 2.300 ευρώ, από τα 2.300 ευρώ έως τα 2.700 ευρώ, από τα 2.700 ευρώ έως τα 3.500 ευρώ και από τα 3.500 ευρώ και άνω. Τα δε ποσοστά κράτησης που εξετάζονταν ήταν από 10% έως 20%.
Για παράδειγμα, αντί για κράτηση 3% στα 1.600 ευρώ, θα υπήρχε κράτηση στη διαφορά σύνταξης από τα 1.468 ευρώ έως τα 1.600 ευρώ, δηλαδή στο ποσό των 132 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, αν ο συντελεστής ήταν 10%, ο συνταξιούχος θα είχε κράτηση 13 ευρώ, ενώ τώρα, με εισφορά 3% στα 1.600 ευρώ, δίνει 48 ευρώ τον μήνα.
Το κόστος αυτού του σχεδίου είναι περίπου στα 150 εκατ. ευρώ, καθώς όλοι οι συνταξιούχοι θα πληρώνουν μεν ΕΑΣ, αλλά χαμηλότερη.
Αναδρομικά διετίας αν δικαιωθούν οι συνταξιούχοι
Σε περίπτωση που κριθεί ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές, τότε η Εισφορά Αλληλεγγύης θα επιβάλλεται με αναλογικότερο σύστημα και θα μειωθεί για 400.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν σήμερα εθνική και ανταποδοτική σύνταξη πάνω από 1.400 ευρώ. Στην περίπτωση αυτή θα ανοίξει και ζήτημα αναδρομικών για τους συνταξιούχους από τις διαφορές κρατήσεων που καταβάλλουν σήμερα.
Για παράδειγμα, αν το Ελεγκτικό Συνέδριο ορίσει ως απαλλασσόμενο ποσό τα 1.400 ευρώ, τότε η κράτηση ΕΑΣ σε έναν συνταξιούχο που λαμβάνει 2.500 ευρώ θα πρέπει να επιβάλλεται στο ποσό των 900 ευρώ.
Αν τα ποσοστά μείνουν ίδια, τότε η εισφορά στη σύνταξη των 2.500 ευρώ, από 175 ευρώ που είναι τώρα, επειδή επιβάλλεται με συντελεστή 7% σε όλη τη σύνταξη, θα μειωθεί στα 63 ευρώ, επειδή το 7% θα επιβάλλεται στα 900 ευρώ της σύνταξης που υπερβαίνουν το απαλλασσόμενο όριο των 1.400 ευρώ.
Αυτομάτως θα ανοίξει θέμα αναδρομικών από τη διαφορά κρατήσεων, που, σύμφωνα με τα ισχύοντα, θα μπορούν να ζητήσουν οι συνταξιούχοι από την έκδοση της απόφασης και μετά. Το διάστημα δε των αναδρομικών θα είναι από την ημερομηνία έκδοσής της και μετά, με απώτατο όριο δύο έτη.
Δεν αναπληρώθηκαν οι απώλειες στις συντάξεις
Οι κύριες συντάξεις υπέστησαν αθροιστικές περικοπές που, σε πολλές κατηγορίες, έφτασαν το 20%-45% την περίοδο 2010-2018. Μέχρι το 2022, οι συντάξεις ήταν παγωμένες, γιατί υπήρχε η ρήτρα από το Μνημόνιο του 2015 που απαγόρευε τις αυξήσεις. Από το 2023 και μετά δόθηκαν αυξήσεις 7,75% το 2023, 3% το 2024, 2,4% το 2025 και το 2026.
Ωστόσο, για έναν συνταξιούχο που έχασε το 30% της σύνταξής του, οι αυξήσεις δεν έχουν καλύψει ούτε το μισό μέρος της απώλειας. Κάποιος συνταξιούχος, για παράδειγμα, που έπαιρνε 1.500 ευρώ και μετά τα Μνημόνια η σύνταξη μειώθηκε στα 1.050 ευρώ, με τις αυξήσεις που άρχισε να παίρνει από το 2023 και μετά έφτασε να λαμβάνει σύνταξη 1.213 ευρώ. Η απώλεια από τα Μνημόνια είναι 450 ευρώ και έως τώρα πήρε πίσω τα 163 ευρώ με αυξήσεις. Η αναπλήρωση των απωλειών είναι μόλις στο 35% και μένει ένα 65% της απώλειας που δεν έχει αποκατασταθεί.
Αν προστεθεί και η παράμετρος του πληθωρισμού, που τρώει τις αυξήσεις, τότε το αποτέλεσμα στην αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων είναι αρνητικό.
Τι σημαίνει να καταργηθεί η ΕΑΣ από τις επικουρικές συντάξεις;
Στις επικουρικές συντάξεις, οι οποίες, σημειωτέον, δεν έχουν αυξηθεί παρά τα πλεονάσματα του ΕΦΚΑ, αν καταργηθεί η Εισφορά Αλληλεγγύης, σημαίνει ότι 280.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν επικουρικές άνω των 300 ευρώ θα πάρουν αύξηση κατά μέσο όρο 15 ευρώ τον μήνα. Η κατάργηση της κράτησης σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι θα έχουν έμμεση αύξηση στην επικουρική τους σύνταξη, καθώς το υπουργείο Εργασίας εξακολουθεί να κρατά σε ισχύ το πάγωμα των επικουρικών συντάξεων, παρότι ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ εμφανίζει έστω και μικρό πλεόνασμα.
ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΙ
Οι συνταξιούχοι που είχαν ασκήσει προσφυγές στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την Εισφορά Αλληλεγγύης πριν βγει η πρώτη απόφαση, που την έκρινε αντισυνταγματική για το 2017 και το 2018, δικαιούνται αναδρομικά για μία πενταετία, με ποσά που σε κάποιες περιπτώσεις φτάνουν στα 35.000 ευρώ.
ΧΑΜΕΝΟΙ
Οι συνταξιούχοι χωρίς προσφυγές για επιστροφή της ΕΑΣ, ούτε για το διάστημα 2017-2018, μπορεί να μην πάρουν τίποτε από τις παράνομες περικοπές, αλλά ενδεχομένως να σταθούν τυχεροί στη νέα μείωση των κρατήσεων.
Τα σενάρια αλλαγών στην κλίμακα της ΕΑΣ και τα οφέλη για τους συνταξιούχους
Ισχύον καθεστώς ΕΑΣ και «Σενάριο 1» (απαλλαγή έως 1.400€ και εισφορά στο υπερβάλλον)
| Κλίμακα συντάξεων ΕΑΣ | Ποσοστό εισφοράς | Ποσό κράτησης με ισχύον σύστημα | Ποσό κράτησης με σενάριο 1 | Μηνιαίο κέρδος στη σύνταξη με σενάριο 1 | ||
| Από | Εως | Από | Εως | Έως | ||
| 1.468€ – 1.783€ | 3% | 2€ | 53€ | 2€ | 11€ | 42€ |
| 1.784€ – 2.097€ | 6% | 107€ | 126€ | 23€ | 42€ | 84€ |
| 2.098€ – 2.412€ | 7% | 147€ | 169€ | 49€ | 71€ | 98€ |
| 2.413€ – 2.726€ | 9% | 217€ | 245€ | 91€ | 119€ | 126€ |
| 2.727€ – 3.041€ | 10% | 273€ | 304€ | 133€ | 164€ | 140€ |
| 3.042€ – 3.356€ | 12% | 365€ | 403€ | 197€ | 235€ | 168€ |
| 3.357€ – 3.670€ | 13% | 436€ | 477€ | 254€ | 295€ | 182€ |
| 3.671€ και άνω | 14% | 514€ και άνω | 318€ και άνω | 196 | ||
«Σενάριο 2» – (πέντε κλίμακες με αύξηση ποσοστών)
| Νέα κλίμακα | Νέα ποσοστά | Ποσό κράτησης | Μηνιαίο κέρδος στη σύνταξη | |
| Από | Εως | Εως | ||
| 1.468€ – 1.800€ | 10% | 7€ | 40€ | 13€ |
| 1.801€ – 2.300€ | 13% | 52€ | 117€ | 52€ |
| 2.300€ – 2.700€ | 17% | 153€ | 221€ | 24€ |
| 2.701€ – 3.500€ | 20% | 260€ | 420€ | 57€ |
| 3.501€ και άνω | 20% | 420 άνω | 94 | |
Κώστας Κατίκος
.eleftherostypos.gr