Το παγκόσμιο σύστημα αναδιαμορφώνεται πλέον όχι μόνο μέσω στρατιωτικών ισορροπιών αλλά και μέσω εμπορικών οδών, δικτύων logistics και έργων υποδομής.
Αυτός ο μετασχηματισμός, που επιταχύνθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία, έχει γίνει ιδιαίτερα εμφανής με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ μετά τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν. Αυτή η κατάσταση καθιστά επιτακτική την ερμηνεία της γεωπολιτικής ισχύος των κρατών μέσω χαρτών.
Το έργο του Βόρειου Σιδηροδρομικού Διαδρόμου της Κωνσταντινούπολης (INRAIL) της Τουρκίας βρίσκεται στην καρδιά αυτής της νέας εποχής. Το έργο προσέλκυσε την προσοχή όταν η Τουρκία και η Παγκόσμια Τράπεζα υπέγραψαν συμφωνία χρηματοδότησης για το έργο INRAIL στις 15 Απριλίου.
Το INRAIL δεν είναι μόνο ένα έργο μεταφορών, αλλά και μια μεγάλης κλίμακας αναπτυξιακή πρωτοβουλία με οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Με συνολικό αντίκτυπο στην απασχόληση άνω των 400.000 ατόμων, ανάπτυξη στους τομείς της βιομηχανίας, της γεωργίας και των υπηρεσιών, αυξημένες ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της εφοδιαστικής και 100.000 νέες ευκαιρίες εργασίας, το INRAIL θα ενθαρρύνει τη μετάβαση από τις οδικές στις σιδηροδρομικές μεταφορές.
Τι είναι το INRAIL;
Η INRAIL έχει σχεδιαστεί ως μια διπλή, ηλεκτροκίνητη, σιδηροδρομική γραμμή υψηλής χωρητικότητας μήκους περίπου 127 χιλιομέτρων (79 μιλίων). Εκτεινόμενη από το Κοτζαέλι-Τσάιροβα έως την Κωνσταντινούπολη-Τσάταλτζα, αυτή η γραμμή θα διασχίζει τον Βόσπορο μέσω της γέφυρας Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ, δημιουργώντας έναν δεύτερο σιδηροδρομικό διάδρομο ως εναλλακτική λύση σε σχέση με τη Μαρμαράι. Η ίδια η διαδρομή αντικατοπτρίζει αυτό το στρατηγικό όραμα.
Η γραμμή ξεκινά από την Τσαγίροβα στην ασιατική πλευρά, φτάνει στο αεροδρόμιο Sabiha Gökçen και στη συνέχεια εκτείνεται βόρεια για να διασχίσει τον Βόσπορο μέσω της γέφυρας Yavuz Sultan Selim. Στην ευρωπαϊκή πλευρά, συνεχίζει προς το αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης και φτάνει στο Çatalca.
Αυτή η δομή όχι μόνο συνδέει δύο ηπείρους, αλλά ενσωματώνει και τα δύο μεγάλα αεροδρόμια της Κωνσταντινούπολης σε ένα ενιαίο σιδηροδρομικό δίκτυο, ενισχύοντας σημαντικά την πολυτροπική μεταφορική ικανότητα της Τουρκίας. Αυξάνοντας την υπάρχουσα σιδηροδρομική χωρητικότητα στον Βόσπορο από περίπου 3 εκατομμύρια τόνους σε 50 εκατομμύρια τόνους, το έργο αυτό θα ενισχύσει σημαντικά την επιρροή της Τουρκίας στο παγκόσμιο σύστημα logistics.
Ωστόσο, το INRAIL θα είναι κάτι περισσότερο από μια διαδρομή μεταφορών εντός της Κωνσταντινούπολης. Θα μετατρέψει την Τουρκία σε έναν πολυεπίπεδο κόμβο εμπορίου και συνδεσιμότητας που θα συνδέει την Ευρώπη, την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή.
Δεδομένου ότι το ζήτημα δεν είναι πλέον απλώς η γεωγραφία, αλλά ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η γεωγραφία και ο ανταγωνισμός στο παγκόσμιο εμπόριο διαμορφώνεται πλέον όχι τόσο από την παραγωγή όσο από την ταχύτητα εφοδιαστικής και τα πλεονεκτήματα κόστους, αυτή η πρωτοβουλία θα αναβαθμίσει την Τουρκία πέρα από τον παραδοσιακό ορισμό της «χώρας διαμετακόμισης».
Με την εισαγωγή του INRAIL, οι χρόνοι διαμετακόμισης θα μειωθούν, το κόστος θα μειωθεί, η αλυσίδα ασφάλειας εφοδιασμού θα ενισχυθεί και η Τουρκία θα γίνει περιφερειακός κόμβος διανομής logistics. Επομένως, αυτή η κατάσταση σηματοδοτεί όχι μόνο οικονομική ανάπτυξη αλλά και επέκταση της οικονομικής σφαίρας επιρροής.
Δεδομένων όλων αυτών των δυνατοτήτων, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το έργο έχει επίσης προσελκύσει διεθνή προσοχή.
Παγκόσμια Χρηματοδότηση
Το INRAIL είναι μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις σε υποδομές της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια. Το συνολικό κόστος του έργου της γραμμής είναι περίπου 8,1 δισεκατομμύρια δολάρια (363,89 δισεκατομμύρια λίρες) και το ποσοστό της διεθνούς χρηματοδότησης είναι περίπου 83%. Η χρηματοδοτική δομή περιλαμβάνει την Παγκόσμια Τράπεζα ως κύριο χρηματοδότη, μαζί με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ), την Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών (AIIB), την Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης (ADB), την Ισλαμική Τράπεζα Ανάπτυξης (IsDB) και το Ταμείο Διεθνούς Ανάπτυξης του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών (ΟΠΕΚ).
Αυτό το πολυμερές μοντέλο χρηματοδότησης μετατρέπει το έργο από μια απλή εθνική επένδυση σε μια στρατηγική πρωτοβουλία υποδομής που υποστηρίζεται από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επιπλέον, η συμφωνία ύψους 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων που υπογράφηκε με την Παγκόσμια Τράπεζα έχει ενισχύσει την οικονομική αξιοπιστία και την αξιοπιστία του έργου στις διεθνείς αγορές.
Αυτή η χρηματοδότηση στοχεύει στην άμεση ενσωμάτωση της διαδρομής INRAIL με τους βασικούς εμπορικούς διαδρόμους της Τουρκίας, τις σιδηροδρομικές συνδέσεις Τουρκίας-ΕΕ και τον Αναπτυξιακό Δρόμο Τουρκίας-Ιράκ. Αυτή η ενσωμάτωση θα εξαλείψει το τρέχον «σημείο συμφόρησης του Βοσπόρου» στην Κωνσταντινούπολη και θα αντιμετωπίσει το σημείο συμφόρησης που θα συναντούσε ο Αναπτυξιακός Δρόμος για να φτάσει στην Ευρώπη.
Ωστόσο, η σημαντικότερη συμβολή που θα έχει στις παγκόσμιες διαδρομές θα είναι στον Μεσαίο Διάδρομο, καθώς το INRAIL θα αποτελέσει το βασικό στοιχείο της σύνδεσης της Κίνας με την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Κρίσιμο για τον Μεσαίο Διάδρομο
Από τα περίπου 10 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια που αποστέλλονται από την Κίνα στην Ευρώπη κάθε χρόνο, το 96% μεταφέρεται δια θαλάσσης. Το υπόλοιπο 4% μεταφέρεται μέσω της διαδρομής του Βόρειου Διαδρόμου. Αυτός ο τεράστιος όγκος εμπορίου, που διεξάγεται δια θαλάσσης μέσω του λεγόμενου Νότιου Διαδρόμου, διαρκεί περίπου 45-60 ημέρες, ενώ το εμπόριο μέσω του Βόρειου Διαδρόμου μπορεί να διαρκέσει 15-20 ημέρες.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μεσαίος Διάδρομος, ο οποίος στοχεύει στην αναβίωση του Μεγάλου Δρόμου του Μεταξιού, αναδεικνύεται ως η τρίτη επιλογή. Με την ολοκλήρωση του Μεσαίου Διαδρόμου, ο οποίος ξεκινά από την Κίνα μέσω Τουρκμενιστάν και Καζακστάν, διασχίζει την Κασπία Θάλασσα, φτάνει στον Καύκασο, στην Τουρκία και τελικά φτάνει στην Ευρώπη, η διάρκεια αυτή θα μειωθεί σε 15 ημέρες.
Αυτή η διαδρομή, η οποία είναι πέντε ημέρες και 2.000 χιλιόμετρα μικρότερη από τον Βόρειο Διάδρομο, αντιπροσωπεύει εξοικονόμηση τουλάχιστον 30 ημερών σε σύγκριση με τον Νότιο Διάδρομο. Κατά συνέπεια, η ολοκλήρωση του Μεσαίου Διαδρόμου, η οποία θα προσφέρει στις χώρες που πραγματοποιούν συναλλαγές μέσω αυτής της διαδρομής τεράστια πλεονεκτήματα τόσο από άποψη χρόνου όσο και χρηματοδότησης, θα αναδείξει τη στρατηγική και κομβική θέση της Τουρκίας.
Χάρη στην ενσωμάτωση του INRAIL στον Μεσαίο Διάδρομο, η Τουρκία θα καταστεί απαραίτητος σύνδεσμος μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Ασφάλεια και Διπλωματία
Οι κρίσεις που προκλήθηκαν από την πανδημία, οι περιφερειακές συγκρούσεις και, πιο πρόσφατα, η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν, έχουν αναδείξει τα τρωτά σημεία των συστημάτων που βασίζονται σε μία μόνο διαδρομή. Η διακρατική διπλωματία δεν διεξάγεται πλέον αποκλειστικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά και μέσω ασφαλών σιδηροδρόμων, λιμένων και διαδρόμων, αντιπροσωπεύοντας μια νέα μορφή ισχύος που βασίζεται στη συνδεσιμότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο θα πρέπει να θεωρηθεί ως μέρος μιας πολυδιάστατης στρατηγικής ασφάλειας και διπλωματίας τόσο για την Τουρκία όσο και για το παγκόσμιο εμπόριο. Το INRAIL είναι μια πρωτοβουλία με τη δυνατότητα μετριασμού των κινδύνων προσφέροντας μια εναλλακτική διηπειρωτική διαδρομή διαμετακόμισης, διαφυλάσσοντας τις ενεργειακές και εμπορικές ροές και ενισχύοντας τη στρατηγική αυτονομία της Τουρκίας.
Καθώς η παγκόσμια τάξη εξελίσσεται, οι νικητές δεν θα καθορίζονται μόνο από τη στρατιωτική ισχύ, αλλά και από εκείνους που «διαχειρίζονται τις συνδέσεις». Από αυτή την άποψη, η Τουρκία τοποθετείται για να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην παγκόσμια συνδεσιμότητα μέσω του INRAIL.