Σιδηροδρομικά Νέα: Οδοντωτός: Το αφήγημα της «επικινδυνότητας» καταρρέει - Τι πραγματικά κρύβεται πίσω από το κλείσιμο.

Η σύσκεψη στο Υπουργείο

Η ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 30 Μαρτίου 2026 στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών για το μέλλον του ακινητοποιημένου Οδοντωτού είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας κρίσιμης πολιτικής και διοικητικής συνάντησης.

Νίκος Κυριαζής

kalavrytanews.com

Στο ίδιο τραπέζι βρέθηκαν υπουργοί, βουλευτές, αυτοδιοικητικοί, εκπρόσωποι παραγωγικών και τεχνικών φορέων, στελέχη του ΟΣΕ και υπηρεσιακά κλιμάκια, σε μια προσπάθεια να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συμβαίνει με μία από τις πιο ιστορικές και εμβληματικές σιδηροδρομικές γραμμές της χώρας.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο αναπληρωτής Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, ο Υφυπουργός Θανάσης Κοντογιώργης, ο Υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσων Φωτήλας, ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΣΕ Χρήστος Παληός, από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας ο Περιφερειάρχης Νεκτάριος Φαρμάκης, ο αναπληρωτής Περιφερειάρχης Χαράλαμπος Μπονάνος, ο Αντιπεριφερειάρχης Αχαΐας Φωκίων Ζαΐμης, οι εκπρόσωποι του Επιμελητηρίου Αχαΐας Τάκης Βασιλείου και Δημήτριος Βαρβιτσιώτης, ο Πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Δυτικής Ελλάδας και ΒΔ Πελοποννήσου Γιώργος Παππάς, οι βουλευτές Αχαΐας Χριστίνα Αλεξοπούλου, Ανδρέας Κατσανιώτης, Σία Αναγνωστοπούλου, Σπύρος Τσιρώνης, Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, ο Δήμαρχος Αιγιαλείας Τάκης Ανδριόπουλος, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαβρύτων Ευθύμιος Τζόβολος, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΔΕ Ευάγγελος Καραχάλιος, καθώς και τεχνικά στελέχη και σύμβουλοι όλων των εμπλεκομένων φορέων.

Κι όμως, παρά την πληρότητα της εκπροσώπησης και τη σοβαρότητα της συνάντησης, η φράση που ακούστηκε ξανά από τον κ. Κυρανάκη, ήδη από την έναρξη της συζήτησης, ήταν η ίδια: «η επικινδυνότητα…»

Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο η δημόσια αφήγηση αρχίζει να καταρρέει.

Γιατί όσο περισσότερο εξετάζει κανείς τα πραγματικά δεδομένα, τόσο πιο καθαρό γίνεται ότι ο Οδοντωτός δεν έχει κλείσει επειδή είναι μια «επικίνδυνη γραμμή», αλλά επειδή είναι μια παραμελημένη γραμμή, μια υποδομή που για χρόνια αφέθηκε χωρίς την απαιτούμενη τεχνική και διοικητική φροντίδα.

Τα πραγματικά στοιχεία διαψεύδουν το αφήγημα

Η κυρίαρχη δημόσια εικόνα που έχει καλλιεργηθεί το τελευταίο διάστημα είναι ότι «ο Οδοντωτός αντιμετωπίζει ένα διαρκές και σοβαρό γεωλογικό πρόβλημα, που καθιστά επισφαλή τη λειτουργία του». Όμως τα ίδια τα καταγεγραμμένα περιστατικά αποδεικνύουν κάτι εντελώς διαφορετικό.

Από την αρχή του 2025 μέχρι τη διακοπή λειτουργίας του τον Μάρτιο του 2026, έχουν καταγραφεί συνολικά 25 περιστατικά ακινητοποίησης. Από αυτά, τα 17 περιστατικά αφορούσαν βλάβες ή ακινησίες συρμών, ενώ μόλις τα 7 περιστατικά σχετίζονταν με πέτρες, φερτά υλικά ή περιορισμένες καταπτώσεις, και 1 περιστατικό αφορούσε εμπόδιο μεγάλου βράχου.

Η αναλογία είναι αποκαλυπτική.

Με απλά λόγια, η συντριπτική πλειονότητα των προβλημάτων δεν προήλθε από κατολισθήσεις ή από έναν υποτιθέμενο μόνιμο γεωλογικό κίνδυνο, αλλά από:

• μηχανολογικές βλάβες

• ηλεκτρολογικές αστοχίες

• έλλειψη ανταλλακτικών

• και μακροχρόνια απουσία συντήρησης, τόσο στη γραμμή όσο και στο τροχαίο υλικό

Κι όμως, η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται σταθερά αλλού.

Η μεγάλη αλήθεια: 16 χρόνια χωρίς ουσιαστική συντήρηση

Το πιο κρίσιμο ίσως στοιχείο της όλης υπόθεσης είναι ότι η γραμμή, παρότι ανακαινίστηκε και παραδόθηκε σε κυκλοφορία το 2009, δεν έτυχε της απαιτούμενης συστηματικής συντήρησης για περίπου 16 χρόνια.

Αυτό το δεδομένο από μόνο του εξηγεί πολλά.

Η απουσία αυτής της ενδιάμεσης και τακτικής συντήρησης οδήγησε σε:

• τοπικές παραμορφώσεις

• αστοχίες στη γεωμετρία της γραμμής

• σημεία αυξημένης καταπόνησης

• επιβάρυνση της κύλισης των συρμών

• και αυξημένη φθορά σε κρίσιμα εξαρτήματα

Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η “φύση” της γραμμής, αλλά η διαχειριστική εγκατάλειψη της γραμμής.

Και αυτό είναι εντελώς διαφορετικό. Ο Οδοντωτός δεν είναι μια γραμμή που «κατέρρευσε». Είναι μια γραμμή που δεν συντηρήθηκε.

Οι δυσλειτουργίες δεν σημαίνουν ακαταλληλότητα

Στη δημόσια συζήτηση συχνά χρησιμοποιούνται οι δυσλειτουργίες ως έμμεση απόδειξη ότι η γραμμή είναι προβληματική ή ακατάλληλη. Αυτό είναι παραπλανητικό.

Στο συγκεκριμένο σιδηροδρομικό δίκτυο, η προσεκτική κίνηση και η πρόβλεψη απομάκρυνσης μικρών καταπτώσεων αποτελούν μέρος του λειτουργικού σχεδιασμού του, ακριβώς λόγω της ιδιαιτερότητας του ανάγλυφου, της χάραξης και του τρόπου λειτουργίας του Οδοντωτού.

Δεν αποτελούν από μόνες τους ένδειξη ακαταλληλότητας ή κινδύνου.

Αντίθετα, εκείνο που πραγματικά χρειάζεται είναι:

• στοχευμένες τεχνικές παρεμβάσεις

• τακτική συντήρηση

• και αποκατάσταση συγκεκριμένων σημείων

ώστε η γραμμή να λειτουργεί με μεγαλύτερη σταθερότητα και μικρότερη καταπόνηση.

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα: οι συρμοί

Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερα σοβαρή είναι και η κατάσταση στο τροχαίο υλικό.

Οι τρεις συρμοί βρίσκονται σήμερα σε διαδικασία βαριάς συντήρησης, με εργασίες αποσυναρμολόγησης, αντικατάστασης κρίσιμων εξαρτημάτων και αλλαγής των φθαρμένων τροχών. Όμως ούτε αυτό αρκεί από μόνο του.

Γιατί αν δεν διορθωθεί και η κατάσταση της γραμμής, οι νέοι τροχοί και τα νέα εξαρτήματα θα υποστούν ξανά έντονη φθορά μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι σύνθετο και αφορά την αλληλεπίδραση μεταξύ ενός καταπονημένου δικτύου και ενός καταπονημένου τροχαίου υλικού.

Η έλλειψη ανταλλακτικών και οι «μπλοκαρισμένες» λύσεις

Επιπλέον, σοβαρό ζήτημα προκύπτει και από τις επαναλαμβανόμενες ηλεκτρολογικές βλάβες, όπως για παράδειγμα σε πυκνωτές και ηλεκτρονικές πλακέτες, που έχουν οδηγήσει σε αλλεπάλληλες ακινητοποιήσεις.

Σε αυτό προστίθεται:

• η έλλειψη διαθέσιμων ανταλλακτικών από την κατασκευάστρια εταιρεία

• αλλά και η άρνηση αποδοχής εναλλακτικών τεχνικών λύσεων επισκευής, που επί δεκαετίες κρατούσαν λειτουργικούς τους συρμούς

Το αποτέλεσμα είναι απλό:

Συρμοί εκτός λειτουργίας για μεγάλα χρονικά διαστήματα, χωρίς να υπάρχει πραγματική τεχνική αδυναμία αποκατάστασης, αλλά κυρίως διοικητική και οργανωτική δυσκαμψία.

Το επιχείρημα των καταπτώσεων δεν στέκει όπως παρουσιάζεται

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ζήτημα των καταπτώσεων, το οποίο χρησιμοποιείται συστηματικά ως βασικό επιχείρημα υπέρ της αναστολής των δρομολογίων.

Είναι αλήθεια ότι μετά τις πυρκαγιές του 2023 εμφανίστηκαν προβλήματα σε ορισμένα σημεία της διαδρομής, κυρίως λόγω φερτών υλικών και μικρών τοπικών μετακινήσεων εδαφών.

Όμως η αιτία δεν ήταν μόνο η φυσική μορφολογία του εδάφους.

Ήταν και η εγκατάλειψη των έργων αποστράγγισης.

Τα τεχνικά έργα απορροής είχαν βουλώσει από:

• χώματα

• χόρτα

• καμένους κορμούς

• και φερτά υλικά

και δεν είχαν καθαριστεί στο πλαίσιο της τακτικής συντήρησης.

Έτσι, σε συνθήκες έντονης βροχόπτωσης, το πρόβλημα επιδεινώθηκε.

Αυτό όμως αφορά μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο και συγκεκριμένα σημεία.

Η εικόνα σήμερα είναι διαφορετική

Από το 2024 και μετά δεν καταγράφονται αντίστοιχα περιστατικά πτώσης φερτών υλικών, καθώς η φυσική βλάστηση έχει επανέλθει και τα πρανή έχουν σε σημαντικό βαθμό σταθεροποιηθεί.

Συνεπώς, η εικόνα ενός διαρκούς, γενικευμένου και ανεξέλεγκτου γεωλογικού κινδύνου δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία.

Αυτό που απαιτείται είναι:

• επανέλεγχος των γνωστών σημείων

• καθαρισμός και αποκατάσταση των τεχνικών έργων απορροής

• και ένα σοβαρό πλαίσιο προληπτικής επιτήρησης

Η λύση υπάρχει - και δεν είναι ούτε δύσκολη ούτε ακριβή

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι η λύση δεν φαίνεται ούτε τεχνικά σύνθετη ούτε οικονομικά δυσβάσταχτη.

Σύμφωνα με τεχνικές εκτιμήσεις, ένα πρόγραμμα συντήρησης της γραμμής διάρκειας περίπου δύο μηνών, με περιορισμένο προσωπικό, στοιχειώδη μηχανήματα και βασικά υλικά, θα μπορούσε να αποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργικότητα του δικτύου, ενώ ο Οδοντωτός με προσοχή θα μπορούσε να λειτουργεί.

Αυτό σημαίνει ότι το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει λύση.

Η λύση υπάρχει.

Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί δεν εφαρμόζεται.

Τα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις

• Γιατί δεν έγινε η απαιτούμενη συντήρηση τόσα χρόνια;

• Γιατί δεν εξασφαλίστηκαν ανταλλακτικά;

• Γιατί απορρίφθηκαν λύσεις επισκευής;

• Γιατί επιλέγεται να προβάλλεται μια εικόνα γενικευμένου κινδύνου, όταν τα στοιχεία δείχνουν κυρίως έλλειψη συντήρησης, καθυστερήσεις και διοικητική αδράνεια;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που σήμερα δεν μπορούν πλέον να αποφεύγονται.

Τι απαιτείται για να ξαναλειτουργήσει

Η επαναλειτουργία του Οδοντωτού ασφαλώς δεν μπορεί να γίνει πρόχειρα και χωρίς όρους.

Απαιτείται:

• ολοκλήρωση της συντήρησης των συρμών

• στοχευμένες παρεμβάσεις στη γραμμή

• καθαρισμός και αποκατάσταση των αποστραγγιστικών έργων

• καθημερινός προληπτικός έλεγχος

• παρουσία τεχνικού προσωπικού

• και ένα σαφές και δημόσια δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα

Αυτή είναι η ουσία.

Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η ασφάλεια

Ο Οδοντωτός δεν είναι ούτε μια γραμμή που πρέπει να ανοίξει χωρίς προϋποθέσεις, ούτε όμως και μια γραμμή που δικαιολογεί το κλείσιμό της.

Είναι μια ιστορική, τεχνικά διαχειρίσιμη και απολύτως επαναλειτουργήσιμη υποδομή, που αφέθηκε στην τύχη της και σήμερα πληρώνει χρόνια αδράνειας.

Και γι’ αυτό η συζήτηση πρέπει επιτέλους να φύγει από τα επικοινωνιακά προσχήματα και να περάσει στην ουσία.

Γιατί τελικά, το πραγματικό πρόβλημα του Οδοντωτού δεν είναι η ασφάλεια.

Είναι η ανασφάλεια, η αδράνεια και η διοικητική ανεπάρκεια εκείνων που όφειλαν να τον προστατεύσουν.

Αποκαλυπτικά περιστατικά

1. Στις παρακάτω φωτογραφίες παρουσιάζεται ένα περιστατικό που φέρεται να καταγράφηκε ως «πτώση βράχου». Ωστόσο, από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα ως προς το τι ακριβώς έχει αναγραφεί στο βιβλίο συμβάντων.

Συγκεκριμένα, ο βράχος δεν φαίνεται να αποκολλήθηκε τη στιγμή του συμβάντος, αλλά να προϋπήρχε στο σημείο. Αυτό εγείρει ζητήματα πιθανής αβλεψίας, καθώς η πρόσκρουση του συρμού με το κομμάτι βράχου θα μπορούσε ενδεχομένως να είχε αποφευχθεί.

Οι φωτογραφίες καταδεικνύουν ξεκάθαρα την επαφή, με εμφανή ίχνη «τρακαρίσματος» και εκτεταμένο «ξύσιμο» κατά μήκος της πλευράς του συρμού.

2. Εμφανίστηκε βράχος που φαινομενικά «έπεσε από τον ουρανό», χωρίς ευτυχώς να υπάρξουν θύματα. Στην πραγματικότητα, ο βράχος αποκολλήθηκε από τα παρακείμενα πρανή και κατέληξε στη γραμμή. Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι δεν προκλήθηκε ζημιά στη γραμμή ούτε στην οδόντωση αλλά επιβεβαιώνει οτι έλεγχος -μηδέν!