Μισό αιώνα αργότερα, το βελγικό μετρό εκτείνεται σε περίπου 40 χιλιόμετρα και έχει μεταφέρει σχεδόν πέντε δισεκατομμύρια επιβάτες, αλλά η επέτειος το βρίσκει επίσης αντιμέτωπο με ένα μεγάλο έργο επέκτασης που έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση.
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1976 , οι Βρυξέλλες εισήλθαν επίσημα στην εποχή του μετρό. Ο Βασιλιάς Μπωντουέν έγινε ο πρώτος επίσημος επιβάτης, τα πορτοκαλί τρένα άρχισαν να περνούν από τους 16 σταθμούς που άνοιξαν την ίδια ημέρα και η πόλη γιόρτασε με παραστάσεις δρόμου, συναυλίες και ζωντανές αγορές.
Για αυτή την περίσταση, ο Βέλγος μουσικός Toots Thielemans είχε μάλιστα συνθέσει ένα κομμάτι με τον απλό τίτλο «Metro» , το οποίο έγινε το soundtrack της έναρξης.
Το αρχικό δίκτυο ήταν μέτριο σε σύγκριση με το σημερινό: 11 χλμ. , με ένα κοινό τμήμα μεταξύ De Brouckère και Merode και δύο κλάδους προς Tomberg και Beaulieu. Σαράντα πέντε τρένα εισήχθησαν για την έναρξη της υπηρεσίας.
Πενήντα χρόνια αργότερα, το δίκτυο περιλαμβάνει τέσσερις γραμμές μετρό – 1, 2, 5 και 6 – και εκτείνεται σε μήκος περίπου 40 χλμ ., ενώ η STIB-MIVB εκτιμά ότι τα τρένα της έχουν μεταφέρει σχεδόν πέντε δισεκατομμύρια επιβάτες από την έναρξή τους το 1976.Το μετρό που έφτασε στις Βρυξέλλες χωρίς κλειδιά
Ωστόσο, οι πρώτες μέρες δεν ήταν χωρίς αυτοσχεδιασμό.
Το πρώτο τρένο του μετρό MX, η μονάδα 101, έφτασε στο αμαξοστάσιο Delta το 1974 και αμέσως προσέλκυσε θεατές και επισκέπτες που ανυπομονούσαν να δουν το νέο πορτοκαλί όχημα.
Υπήρχε μόνο ένα πρόβλημα: κανείς δεν μπορούσε να το ανοίξει .
Η πρόσβαση ήταν μπλοκαρισμένη από ένα λουκέτο και ο κατασκευαστής είχε ξεχάσει να στείλει τα κλειδιά. Η λύση ήταν όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστική: το λουκέτο κόπηκε επί τόπου και οι επιβάτες επιβιβάστηκαν στο τρένο χρησιμοποιώντας μια σκάλα.
Το επόμενο τρένο δεν έφτασε εύκολα. Καθώς δεν υπήρχε διαθέσιμη ατμομηχανή, το προσωπικό αναγκάστηκε να το σπρώξει μέσα από τον σταθμό με το χέρι. Μερικά από τα τρένα αυτής της γενιάς θα παρέμεναν σε λειτουργία για δεκαετίες.
Σήραγγες σε Βρυξέλλες με ένα καθόλου φιλικό υπόγειο
Η ιστορία των υπόγειων μεταφορών στις Βρυξέλλες, ωστόσο, προηγείται του ίδιου του μετρό.
Μέχρι το 1957, το πρώτο υπόγειο τμήμα για τραμ είχε ήδη κατασκευαστεί και το 1969 ο βασιλιάς Μπωντουέν εγκαινίασε την πρώτη γραμμή πριν από το μετρό , μεταξύ Ντε Μπρουκέρ και Σουμάν. Ακόμα και τότε, οι σταθμοί και οι σήραγγες είχαν σχεδιαστεί για να μετατραπούν αργότερα σε τρένα του μετρό.
Ο βασιλιάς Μπωντουέν κατά την ορκωμοσία
Η κατασκευή της υποδομής περιπλέκονταν από τη γεωλογία των Βρυξελλών, με αμμώδες, ασταθές και κορεσμένο με νερό έδαφος.
Σε ορισμένες περιοχές, οι μηχανικοί κατέφυγαν ακόμη και στην τεχνητή κατάψυξη του εδάφους για να το καταστήσουν αρκετά σταθερό για εκσκαφή.
Αυτό οδήγησε σε μία από τις πιο συναρπαστικές ιστορίες στην ιστορία του έργου.
Κατά τη διάρκεια του εξαιρετικά ζεστού καλοκαιριού του 1976, οι εργάτες που εργάζονταν κάτω από το εργοστάσιο σοκολάτας Côte d'Or έσκαβαν σε τεχνητά παγωμένο έδαφος, ενώ η μυρωδιά της σοκολάτας πλανιόταν στον αέρα γύρω τους. Λέγεται ότι το εργοτάξιο είχε το παρατσούκλι «Dame blanche» , από το βελγικό επιδόρπιο με παγωτό και σοκολάτα.
Από τη «χήνα» του 1976 σε τέσσερις γραμμές μετρό
Το δίκτυο, το οποίο άνοιξε το 1976, είχε σχήμα όπως το γράμμα Υ: ένα κοινό τμήμα και δύο κλάδοι, μια διαμόρφωση που οι Βέλγοι παρομοίαζαν με το πόδι μιας χήνας .
Ακολούθησαν διαδοχικές επεκτάσεις. Το μετρό επεκτάθηκε προς τα δυτικά, νέοι σταθμοί άνοιξαν τη δεκαετία του 1980 και το 1988 η πρώην προ-μετρό στον Μικρό Δακτύλιο έγινε η Γραμμή 2.
Το 2009, με το άνοιγμα της σύνδεσης μέσω Ντελακρουά, Γκαρ ντε λ'Ουέστ και Μπέκαντ, ο βρόχος έκλεισε και το δίκτυο ανέλαβε σε μεγάλο βαθμό την τρέχουσα διαμόρφωσή του με τις Γραμμές 1, 2, 5 και 6.
Τα τρένα έχουν επίσης αλλάξει. Τα πορτοκαλί και ασημένια τρένα που συμβόλιζαν το μετρό των Βρυξελλών σταδιακά αποσύρονται και αντικαθίστανται, μεταξύ άλλων από τα τρένα M7 , τα οποία έχουν μήκος 94 μέτρα.
Μια γκαλερί τέχνης που εκτείνεται σε μήκος σχεδόν 40 χλμ.
Από την αρχή κιόλας, οι Βρυξέλλες ήθελαν οι σταθμοί τους να είναι κάτι περισσότερο από απλώς αυστηρά λειτουργικοί χώροι.
Η τέχνη έχει ενσωματωθεί στον σχεδιασμό του μετρό από τη δεκαετία του 1960, με κάθε σταθμό να έχει τη δική του ταυτότητα μέσω της αρχιτεκτονικής, των υλικών, των χρωμάτων ή των έργων τέχνης του.
Σήμερα, οι σταθμοί και οι πλατφόρμες φιλοξενούν πάνω από 90 μόνιμα έργα τέχνης - πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, φωτογραφίες και βιτρό. Ορισμένοι σταθμοί έχουν γίνει αρχιτεκτονικά ορόσημα.Στο Στόκελ, υπάρχουν δύο μεγάλες τοιχογραφίες με χαρακτήρες από τις περιπέτειες του Τεν Τεν, ενώ η Άλμα, σχεδιασμένη από τον αρχιτέκτονα Λουσιέν Κρολ και την καλλιτέχνιδα Σιμόν Κρολ, μετατρέπει τις κολώνες σε δεντρόμορφα σχήματα. Ο σταθμός έχει χαρακτηριστεί ως μνημείο.
Το Pannenhuis, με τα οβάλ σχήματά του, τις πορτοκαλί πινελιές και την σχεδόν επιστημονικής φαντασίας αισθητική της δεκαετίας του 1970, έχει έκτοτε γίνει ένα αγαπημένο σημείο για τους φωτογράφους.
Μια επέτειος με ένα άλυτο ζήτημα: Γραμμή 3
Πενήντα χρόνια μετά την εγκαινίασή της, ωστόσο, οι Βρυξέλλες ατενίζουν το μέλλον με ένα σημαντικό ζήτημα που παραμένει άλυτο.
Η Γραμμή 3 , η οποία σχεδιάστηκε ως ένας νέος άξονας βορρά-νότου μήκους 10,3 χλμ. με 18 σταθμούς μεταξύ Albert και Bordet, είχε ως στόχο να μεταμορφώσει τον υπάρχοντα διάδρομο πριν από το μετρό και να επεκτείνει το μετρό προς τα βόρεια της πόλης.
Ωστόσο, το έργο έχει παρεμποδιστεί από τεχνικά, γεωλογικά και οικονομικά προβλήματα. Το 2026, η Περιφερειακή Κυβέρνηση των Βρυξελλών ανέστειλε την επέκταση μεταξύ Gare du Nord και Bordet επ' αόριστον, ενώ το μέλλον ολόκληρου του έργου επανεκτιμάται.
Είναι μια σχεδόν τέλεια αντίθεση για την επέτειο: οι Βρυξέλλες γιορτάζουν μισό αιώνα από την κατασκευή της πρώτης γραμμής του μετρό, σε μια εποχή που ανακαλύπτουν για άλλη μια φορά πόσο περίπλοκη και δαπανηρή είναι η κατασκευή της επόμενης.
Δωρεάν διαδρομές με το μετρό στην επέτειό του
Το STIB-MIVB γιορτάζει την 50ή επέτειό του με μια εβδομάδα εκδηλώσεων που θα διαρκέσει από τις 14 έως τις 20 Σεπτεμβρίου.
Συναυλίες, παραστάσεις, εκθέσεις και δραστηριότητες αφιερωμένες στην ιστορία του δικτύου λαμβάνουν χώρα στους σταθμούς, και ο φορέας εκμετάλλευσης έχει μάλιστα κυκλοφορήσει 30 συλλεκτικά βιβλία αφιερωμένα σε τρένα, σταθμούς, τέχνη και σημαντικές στιγμές στην ιστορία του μετρό.
Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου , ακριβώς 50 χρόνια μετά τα εγκαίνιά του, το αμαξοστάσιο Jacques Brel άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό μεταξύ 10:00 και 16:00.
Η ημέρα συμπίπτει με την Κυριακή χωρίς αυτοκίνητο στις Βρυξέλλες και ολόκληρο το δίκτυο STIB-MIVB θα είναι δωρεάν .
Από τα 11 χλμ., τους 16 σταθμούς και τα πορτοκαλί τρένα του 1976 μέχρι το σημερινό δίκτυο των σχεδόν 40 χλμ., το μετρό έχει γίνει ένα από τα στοιχεία χωρίς τα οποία θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς τις σύγχρονες Βρυξέλλες.