© φωτογραφία αρχείου
Μια νέα ευρωπαϊκή έκθεση για τις εμπορευματικές μεταφορές δείχνει ότι οι οδικές μεταφορές κυριαρχούν στις εσωτερικές εμπορευματικές μεταφορές, ενώ το συνδυασμένο μερίδιο των σιδηροδρομικών και πλωτών μεταφορών έχει μειωθεί κατά 4,1 ποσοστιαίες μονάδες την τελευταία δεκαετία.
Μια στατιστική έκθεση που δημοσιεύθηκε από την Union TLF στις 17 Ιουλίου 2026 δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές συνέχισαν να χάνουν έδαφος έναντι των οδικών μεταφορών, παρά τις μακροχρόνιες φιλοδοξίες της ΕΕ να στρέψει περισσότερα αγαθά σε τρόπους μεταφοράς χαμηλότερων εκπομπών.
Η καταγεγραμμένη δραστηριότητα σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών έφτασε περίπου τα 378 δισεκατομμύρια τονοχιλιόμετρα το 2024, σε σύγκριση με περίπου 403 δισεκατομμύρια το 2021. Η Γερμανία παρέμεινε σχετικά σταθερή και η Κροατία είχε επίσης καλύτερες επιδόσεις από την ευρύτερη αγορά, αλλά οι περισσότεροι εθνικοί τομείς σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών κατέγραψαν μείωση του όγκου.
Η δραστηριότητα των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών είναι έντονα συγκεντρωμένη σε έναν μικρό αριθμό χωρών. Η Γερμανία αντιπροσωπεύει το 33% των σιδηροδρομικών τονοχιλιομέτρων της ΕΕ, ακολουθούμενη από την Πολωνία με 15% και τη Γαλλία με 8%. Η Ιταλία και η Σουηδία αντιπροσωπεύουν περίπου το 6% η καθεμία, η Αυστρία το 5% και η Τσεχία περίπου το 4%.
Η αλλαγή τρόπου μεταφοράς κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση
Τα ευρύτερα δεδομένα της έκθεσης για την κατανομή των τρόπων μεταφοράς δείχνουν ότι οι οδικές μεταφορές μετέφεραν το 78,1% των τονοχιλιομέτρων των εσωτερικών εμπορευματικών μεταφορών της ΕΕ το 2023. Οι σιδηρόδρομοι αντιπροσώπευαν το 16,9%, ενώ οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές αντιπροσώπευαν το 5%.
Το συνδυασμένο μερίδιο των σιδηροδρομικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών μειώθηκε από 26,1% το 2014 σε 21,9% το 2023. Η Union TLF εκτιμά ότι αυτό ισοδυναμεί με μετατόπιση σχεδόν 97 δισεκατομμυρίων τονοχιλιόμετρων προς τις οδικές μεταφορές κατά τη διάρκεια της δεκαετίας.
Η μείωση ήταν ιδιαίτερα έντονη σε περιοχές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπου οι σιδηρόδρομοι παραδοσιακά κατείχαν ισχυρότερη θέση. Η Λετονία εξακολουθούσε να μεταφέρει το 44% των εσωτερικών εμπορευματικών μεταφορών της σιδηροδρομικώς το 2023, αλλά το συνδυασμένο μερίδιό της στις σιδηροδρομικές και πλωτές μεταφορές ήταν 37 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από ό,τι δέκα χρόνια νωρίτερα. Το μερίδιο των σιδηροδρόμων της Λιθουανίας ανήλθε στο 39%, αλλά επίσης μειωνόταν.
Συγκριτικά, οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές στην ΕΕ παρήγαγαν σχεδόν 1,9 τρισεκατομμύρια τονοχιλιόμετρα το 2024, σημειώνοντας αύξηση 18% σε διάστημα δέκα ετών, παρά το γεγονός ότι παρέμειναν κάτω από την κορύφωσή τους το 2021.
Οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές μεγάλων αποστάσεων προσφέρουν δυνατότητες
Η έκθεση προσδιορίζει τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές σε εμπορευματοκιβώτια που διανύουν απόσταση άνω των 300 χιλιομέτρων ως μία από τις σαφέστερες ευκαιρίες για στροφή προς τα μέσα μεταφοράς.
Τέτοια ταξίδια αντιπροσωπεύουν μόνο το 8,7% της χωρητικότητας των οδικών εμπορευματοκιβωτίων, αλλά λόγω των αποστάσεων που εμπλέκονται, αντιπροσωπεύουν περίπου το 42% των οδικών εμπορευματικών μεταφορών σε εμπορευματοκιβώτια, μετρούμενων σε τονοχιλιόμετρα.
Το δυναμικό διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών. Περισσότερο από το 40% της οδικής μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στη Ρουμανία διανύει απόσταση άνω των 300 χιλιομέτρων, σε σύγκριση με περίπου 20% στη Γαλλία και πολύ χαμηλότερα ποσοστά στη Σουηδία και την Ολλανδία.
Ωστόσο, το Union TLF σημειώνει ότι οι σιδηροδρομικές και οι εσωτερικές πλωτές οδοί ενδέχεται να μην έχουν επί του παρόντος επαρκή χωρητικότητα για να απορροφήσουν αυτούς τους όγκους. Μια μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναφέρεται στην έκθεση εντόπισε περιορισμούς στους τερματικούς σταθμούς και στους κύριους διαδρόμους ΔΕΔ-Μ βορρά-νότου.
Η έκθεση υποστηρίζει ότι η μετατόπιση περισσότερων εμπορευμάτων θα απαιτήσει πρόσθετη χωρητικότητα μεταφόρτωσης, νέους τερματικούς σταθμούς και κόμβους logistics, καθώς και συντονισμένες επενδύσεις σε διασυνοριακές υποδομές.
Η Ευρώπη διαθέτει επί του παρόντος εννέα καθορισμένους σιδηροδρομικούς εμπορευματικούς διαδρόμους, οι οποίοι αποσκοπούν στην απλούστευση της κατανομής διεθνών διαδρομών και στη βελτίωση των συνδέσεων μεταξύ σιδηροδρόμων, λιμένων, εσωτερικών πλωτών οδών και οδικών δικτύων. Η περαιτέρω ανάπτυξή τους θα εξαρτηθεί από τον συντονισμένο σχεδιασμό κατασκευής και τις επενδύσεις μεταξύ των κρατών μελών.
Η έκθεση του 2026 βασίζεται κυρίως σε στοιχεία της Eurostat και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2024 και το 2025. Η Union TLF σημειώνει ότι ορισμένα στοιχεία για τις σιδηροδρομικές μεταφορές παραμένουν ελλιπή, ιδίως επειδή το Βέλγιο δεν έχει υποβάλει πρόσφατα στοιχεία για τις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές.