Επανέρχονται στο τραπέζι της κυβέρνησης τα σενάρια που είχαν μπει στο συρτάρι του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο τέλος του 2024 για τις αλλαγές στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Το «παράθυρο» των αλλαγών αναμένεται να ανοίξει από την πρότυπη – πιλοτική δίκη που θα διεξαχθεί με πρωτοβουλία του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις 10 Ιουνίου.
Η ΕΑΣ επιβάλλεται σε 400.000 συνταξιούχους με αποδοχές από 1.468 ευρώ και άνω και σε όλο το ποσό. Η δίκη είναι κρίσιμη, καθώς θα τεθεί επί τάπητος η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ και από την έκβασή της θα εξαρτηθεί, πρώτον, αν και πόσο θα μειωθούν οι κρατήσεις για τους συνταξιούχους και, δεύτερον, τι περιθώρια διεκδικήσεων θα υπάρξουν για αναδρομικά από τη διαφορά κρατήσεων που έχουν σήμερα.
Σήμερα η ΕΑΣ πιάνει όλο το ποσό της σύνταξης από τα 1.468 ευρώ και πάνω, που σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με 2.000 ευρώ σύνταξη πληρώνει την εισφορά της κλίμακας με 6% σε όλο το ποσό, ενώ σύμφωνα με την αγωγή που δικάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο θα έπρεπε να έχει εισφορά μόνο στο τμήμα σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ.
Το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει να μην υπολογίζεται στην εισφορά το ποσό της σύνταξης ως τα 1.400 ευρώ και η κράτηση να επιβάλλεται στη διαφορά σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ.
Νομικοί κύκλοι με γνώση των κριτηρίων που λαμβάνονται υπόψη στις αποφάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου μετέφεραν στο ένθετο «Ασφάλιση και Συντάξεις» την πεποίθησή τους ότι η απόφαση θα δικαιώνει τους συνταξιούχους και θα θέτει υποχρεωτικά εκτός κράτησης ένα τμήμα της σύνταξης. Το ποσό αυτό, σύμφωνα με την αγωγή που εκδικάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο, είναι στα 1.400 ευρώ.
Αυτή τη θέση, άλλωστε, να επιβάλλεται δηλαδή η ΕΑΣ με αναλογικό σύστημα και με απαλλασσόμενα ποσά, όπως ισχύει με τις φορολογικές κλίμακες, έχει υποστηρίξει ο Συνήγορος του Πολίτη με σχετικό πόρισμά του προς το υπουργείο Εργασίας, πλην όμως οι προτάσεις του «Συνηγόρου» δεν υιοθετήθηκαν. Αντί αυτών, και προκειμένου η ΕΑΣ να μην εξανεμίζει τις αυξήσεις στις συντάξεις, αποφασίστηκε κάθε φορά που αυξάνονται οι συντάξεις να αυξάνονται με το ίδιο ποσοστό και τα ποσά των κλιμακίων της ΕΑΣ, ώστε οι κρατήσεις να ξεκινούν από υψηλότερα ποσά σύνταξης.
Το νομικό ζήτημα που ανακύπτει και πρέπει να επιλυθεί ως προς τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων αφορά στην εφαρμογή ενιαίου συντελεστή επί του συνολικού ποσού της εκάστοτε χορηγούμενης σύνταξης, χωρίς από το συνολικό ποσό να αφαιρείται το τμήμα σύνταξης ως τα 1.400 ευρώ, ώστε η κράτηση να εφαρμόζεται επί του υπολειπόμενου ποσού σύνταξης, δηλαδή άνω των 1.400 ευρώ.
Η πρότυπη δίκη γίνεται με αφορμή αγωγή πολιτικού συνταξιούχου για την ΕΑΣ, με την οποία ζητείται να αναγνωρισθεί η υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου να του καταβάλει τη διαφορά που προκύπτει ανάμεσα στα ποσά των συντάξεων που έλαβε κατά τη χρονική περίοδο από 1.1.2019 έως 30.9.2019 και στα ποσά που θα λάμβανε εάν δεν εφαρμοζόταν η εισφορά αλληλεγγύης σε όλο το ποσό της σύνταξης, αλλά μόνο στο ποσό πάνω από τα 1.400 ευρώ.
Οι αδικίες με την ΕΑΣ και το σχέδιο για 5 κλίμακες
Οι συνταξιούχοι που αδικούνται περισσότερο από τον σημερινό υπολογισμό της ΕΑΣ ανήκουν σε δύο κατηγορίες, που είναι οι εξής:
Οσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 ευρώ ως 2.080 ευρώ, καθώς στην κλίμακα αυτή η εισφορά διπλασιάζεται στο 6% από 3% που είναι για συντάξεις από 1.468 ευρώ ως 1.783 ευρώ.
Οσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις, άνω των 2.200 ευρώ μικτά ή όσοι έχουν άθροισμα κύριων συντάξεων που ξεπερνά τα 2.200 ευρώ. Σε αυτές τις συντάξεις, που τις λαμβάνουν περίπου 10.000 συνταξιούχοι, οι κρατήσεις ισοδυναμούν με μια κατώτατη σύνταξη των 500 και 600 ευρώ. Για παράδειγμα, στις συντάξεις των 2.500 ευρώ η εισφορά είναι 9% (225 ευρώ), ενώ για συντάξεις άνω των 3.500 ευρώ επιβάλλεται κράτηση ΕΑΣ 13% και 14%. Για παράδειγμα, συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 3.700 ευρώ ή με άθροισμα κύριων συντάξεων 3.700 ευρώ έχει κράτηση 518 ευρώ τον μήνα από την ΕΑΣ.
Η ΕΑΣ ξεκινά να επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις από τα 1.468 ευρώ και άνω ή σε άθροισμα κύριων συντάξεων άνω των 1.468 ευρώ.
Το σχέδιο που εξεταζόταν από το υπουργείο Εργασίας ως δικαιότερο, με βάση το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη, προέβλεπε η εισφορά να επιβάλλεται στη διαφορά του ποσού σύνταξης κάθε κλίμακας και όχι σε όλη τη σύνταξη, όπως συμβαίνει τώρα. Μια από τις εκδοχές αυτού του σχεδίου προέβλεπε, μεταξύ άλλων, 4 ή 5 νέες κλίμακες κρατήσεων από τα 1.468 ευρώ μέχρι 1.800 ευρώ, από τα 1.800 ευρώ ως τα 2.300 ευρώ, από τα 2.300 ευρώ ως τα 2.700 ευρώ, από 2.700 ευρώ ως 3.500 ευρώ και από 3.500 ευρώ και άνω. Τα δε ποσοστά κράτησης που εξετάζονταν ήταν από 10% ως 20%.
Για παράδειγμα, αντί για κράτηση 3% στα 1.600 ευρώ, θα υπήρχε κράτηση στη διαφορά σύνταξης από τα 1.468 ευρώ ως τα 1.600 ευρώ, δηλαδή στο ποσό των 132 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, αν ο συντελεστής ήταν 10%, ο συνταξιούχος θα είχε κράτηση 13 ευρώ, ενώ τώρα με εισφορά 3% στα 1.600 ευρώ δίνει 48 ευρώ τον μήνα.
Το κόστος αυτού του σχεδίου είναι περίπου στα 150 εκατ. ευρώ, καθώς όλοι οι συνταξιούχοι θα πληρώνουν μεν ΕΑΣ, αλλά χαμηλότερη.
Αναδρομικά διετίας αν δικαιωθούν οι συνταξιούχοι
Σε περίπτωση που κριθεί ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές, τότε η Εισφορά Αλληλεγγύης θα επιβάλλεται με αναλογικότερο σύστημα και θα μειωθεί για 400.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν σήμερα εθνική και ανταποδοτική σύνταξη πάνω από 1.400 ευρώ. Στην περίπτωση αυτή θα ανοίξει και ζήτημα αναδρομικών για τους συνταξιούχους από τις διαφορές κρατήσεων που καταβάλλουν σήμερα.
Για παράδειγμα, αν το Ελεγκτικό Συνέδριο ορίσει ως απαλλασσόμενο ποσό τα 1.400 ευρώ, τότε η κράτηση ΕΑΣ σε έναν συνταξιούχο που λαμβάνει 2.500 ευρώ θα πρέπει να επιβάλλεται στο ποσό των 900 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, το υπουργείο Εργασίας θα πρέπει να αποφασίσει αν θα διατηρήσει ή όχι τα ίδια ποσοστά κρατήσεων με σήμερα, που θα επιβάλλονται όμως σε μικρότερα ποσά συντάξεων.
Αν τα ποσοστά μείνουν ίδια, τότε η εισφορά στη σύνταξη των 2.500 ευρώ από 175 ευρώ που είναι τώρα, επειδή επιβάλλεται με συντελεστή 7% σε όλη τη σύνταξη, θα μειωθεί στα 63 ευρώ, επειδή το 7% θα επιβάλλεται στα 900 ευρώ της σύνταξης που υπερβαίνουν το απαλλασσόμενο όριο των 1.400 ευρώ.
Αυτομάτως θα ανοίξει θέμα αναδρομικών από τη διαφορά κρατήσεων που, σύμφωνα με τα ισχύοντα, θα μπορούν να ζητήσουν οι συνταξιούχοι από την έκδοση της απόφασης και μετά. Το διάστημα δε των αναδρομικών θα είναι για όσο διάστημα δεν εφαρμόζεται η απόφαση από την ημερομηνία έκδοσής της και μετά και με απώτατο όριο 2 έτη.
Τι σημαίνει να καταργηθεί η ΕΑΣ από τις επικουρικές συντάξεις ή η εισφορά ασθένειας, όπως ακούγεται;
Στις επικουρικές συντάξεις, οι οποίες σημειωτέον δεν έχουν αυξηθεί παρά τα πλεονάσματα του ΕΦΚΑ, αν καταργηθεί η Εισφορά Αλληλεγγύης, σημαίνει ότι 280.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν επικουρικές άνω των 300 ευρώ θα πάρουν αύξηση κατά μέσο όρο 15 ευρώ τον μήνα. Αν όμως επιλεγεί η μείωση της εισφοράς ασθένειας ή και η ολοσχερής κατάργησή της, τότε θα ωφεληθούν 1,2 εκατ. συνταξιούχοι με μόνιμη έμμεση αύξηση, καθώς δεν θα ξαναπληρώσουν εισφορά ασθένειας.
ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΙ
Οι συνταξιούχοι που είχαν ασκήσει προσφυγές στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την Εισφορά Αλληλεγγύης πριν βγει η πρώτη απόφαση που την έκρινε αντισυνταγματική για το 2017 και το 2018 δικαιούνται αναδρομικά για μια 5ετία με ποσά που σε κάποιες περιπτώσεις φτάνουν στα 35.000 ευρώ.
ΧΑΜΕΝΟΙ
Οι συνταξιούχοι χωρίς προσφυγές για επιστροφή της ΕΑΣ ούτε για το διάστημα 2017-2018 μπορεί να μην πάρουν τίποτε από τις παράνομες περικοπές, αλλά ενδεχομένως να σταθούν τυχεροί στη νέα μείωση των κρατήσεων.
Τα σενάρια αλλαγών στην κλίμακα της ΕΑΣ και τα οφέλη για τους συνταξιούχους
Ισχύον καθεστώς ΕΑΣ και «Σενάριο 1» (απαλλαγή ως 1.400€ και εισφορά στο υπερβάλλον)
| Κλίμακα συντάξεων ΕΑΣ | Ποσοστό εισφοράς | Ποσό κράτησης με ισχύον σύστημα | Ποσό κράτησης με σενάριο 1 | Μηνιαίο κέρδος στη σύνταξη με σενάριο 1 | ||
| Από | Εως | Από | Εως | Εως | ||
| 1.468€ – 1.783€ | 3% | 2€ | 53€ | 2€ | 11€ | 42€ |
| 1.784€ – 2.097€ | 6% | 107€ | 126€ | 23€ | 42€ | 84€ |
| 2.098€ – 2.412€ | 7% | 147€ | 169€ | 49€ | 71€ | 98€ |
| 2.413€ – 2.726€ | 9% | 217€ | 245€ | 91€ | 119€ | 126€ |
| 2.727€ – 3.041€ | 10% | 273€ | 304€ | 133€ | 164€ | 140€ |
| 3.042€ – 3.356€ | 12% | 365€ | 403€ | 197€ | 235€ | 168€ |
| 3.357€ – 3.670€ | 13% | 436€ | 477€ | 254€ | 295€ | 182€ |
| 3.671€ και άνω | 14% | 514€ και άνω | 318€ και άνω | 196 | ||
«Σενάριο 2» – (πέντε κλίμακες με αύξηση ποσοστών)
| Νέα κλίμακα | Νέα ποσοστά | Ποσό κράτησης | Μηνιαίο κέρδος στη σύνταξη | |
| Από | Εως | Εως | ||
| 1.468€ – 1.800€ | 10% | 7€ | 40€ | 13€ |
| 1.801€ – 2.300€ | 13% | 52€ | 117€ | 52€ |
| 2.300€ – 2.700€ | 17% | 153€ | 221€ | 24€ |
| 2.701€ – 3.500€ | 20% | 260€ | 420€ | 57€ |
| 3.501€ και άνω | 20% | 420 άνω | 94 | |
eleftherostypos.gr