Τα τρένα έχουν ποσοστό θανατηφόρων ατυχημάτων μόνο υψηλότερο από τα αεροπλάνα και τα λεωφορεία, αλλά πολύ χαμηλότερο από τα αυτοκίνητα και τις μοτοσικλέτες.
Δύο θανατηφόρα σιδηροδρομικά ατυχήματα στην Ισπανία τις τελευταίες 48 ώρες εγείρουν πολλά ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια των τρένων. Τα ακριβή αίτια των δύο ατυχημάτων, τα οποία έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, παραμένουν ακόμη άγνωστα.
polskieradio.pl
Αυτό στην Ανταμούζ της Κόρδοβα, είναι ένας διπλός «περίεργος» εκτροχιασμός που έχει προκαλέσει τον θάνατο 43 ανθρώπων. Αυτό στη Χελίδα της Βαρκελώνης, σημειώθηκε μετά την κατάρρευση ενός τοίχου αντιστήριξης εν μέσω της καταιγίδας που έπληξε την Καταλονία.
Εκτός από τις αιτίες των ατυχημάτων, το RTVE Noticias συλλέγει ορισμένες ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της ασφάλειας των τρένων:
Πόσο ασφαλές είναι το τρένο σε σύγκριση με άλλα μέσα μεταφοράς;
Το τρένο θεωρείται ένα από τα ασφαλέστερα μέσα μεταφοράς, δεύτερο μόνο μετά τα αεροπλάνα και τα λεωφορεία.
Ο ερευνητής Ian Savage, από το Τμήμα Οικονομικών και Μεταφορών του Πανεπιστημίου Northwestern, ανέλυσε τα δεδομένα θνησιμότητας από τροχαία ατυχήματα στις ΗΠΑ από το 2000 έως το 2009 το 2013. Η μελέτη του καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα φτάνουν τους 7,28 θανάτους ανά δισεκατομμύριο μίλια που διανύθηκαν, ενώ οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα και από εθνικά σιδηροδρομικά ατυχήματα μειώνονται στους 0,43 θανάτους.
Στο άρθρο του, όπως και σε άλλες δημοσιεύσεις, τα χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας αφορούν τα λεωφορεία (0,11) και τα εμπορικά αεροσκάφη (0,07), ενώ τα υψηλότερα τις μοτοσικλέτες (212,57). «Τα τροχαία ατυχήματα σε αυτοκινητόδρομους ευθύνονται για τη συντριπτική πλειοψηφία (95%) του συνολικού κινδύνου θανάτων στις μεταφορές», επισημαίνει ο Savage.
Μια άλλη πιο πρόσφατη μελέτη που επικεντρώνεται στους ευρωπαϊκούς σιδηροδρόμους δείχνει ότι ο αριθμός των θανατηφόρων συγκρούσεων και εκτροχιασμών έχει μειωθεί με ρυθμό περίπου 5,6% ετησίως μεταξύ 1990 και 2019. Το εκτιμώμενο ποσοστό ατυχημάτων το 2019 ήταν 0,85 θανατηφόρες συγκρούσεις ή εκτροχιασμοί ανά δισεκατομμύριο χιλιόμετρα τρένων, σύμφωνα με άρθρο του στατιστικολόγου Andrew Evans, του Τμήματος Πολιτικών και Περιβαλλοντικών Μηχανικών στο Imperial College London.
Αυτή η ανάλυση υπογραμμίζει τη μείωση κατά 78% του κινδύνου θανατηφόρων ατυχημάτων από το 1990 και δείχνει ότι κατά μέσο όρο στην Ευρώπη σημειώνονται 3,89 θανατηφόρα σιδηροδρομικά ατυχήματα ετησίως, σύμφωνα με στοιχεία του 2019.
Όσον αφορά τον αριθμό των θανάτων, ο Evans επισημαίνει την «ασύμμετρη κατανομή» τους, με τα περισσότερα ατυχήματα να προκαλούν χαμηλό αριθμό θανάτων, αλλά σε ορισμένα να σημειώνεται υψηλός αριθμός θανάτων.
Και στην Ισπανία;
Η τελευταία έκθεση της Κρατικής Υπηρεσίας Ασφάλειας Σιδηροδρόμων αντιστοιχεί στο 2024 και δείχνει μια «αξιοσημείωτη» μείωση στον αριθμό των σημαντικών ατυχημάτων σε μια περίοδο «ελαφράς αύξησης της συνολικής σιδηροδρομικής κυκλοφορίας». Ωστόσο, αναγνωρίζει επίσης μια ανοδική τάση από το 2020.
Σύμφωνα με αυτό το έγγραφο, το ποσοστό σημαντικών ατυχημάτων ανά εκατομμύριο σιδηροδρομικών χιλιομέτρων ήταν 0,27 το 2024, μια τιμή χαμηλότερη από ό,τι τα προηγούμενα έτη. «Θα είναι απαραίτητο να επιβεβαιωθεί τα επόμενα έτη εάν το 2024 έχει διακόψει οριστικά την ανοδική τάση που ήταν εμφανής τα τελευταία χρόνια, με τους αυξανόμενους κινητούς μέσους όρους, και εάν τα ποσοστά πριν από το 2020 έχουν ανακτηθεί», αναφέρει η έκθεση.
Για σοβαρά ατυχήματα (εάν υπάρχει ένας θάνατος, πέντε σοβαροί τραυματισμοί ή μεγάλες ζημιές), το ποσοστό παρέμεινε στο 0,09 ανά εκατομμύριο χιλιόμετρα το 2023 και το 2024. Την τελευταία δεκαετία, η τιμή κυμάνθηκε σε ένα εύρος μεταξύ 0,08, που καταγράφηκε το 2021, και 0,13, το υψηλότερο επίπεδο που καταγράφηκε το 2017.
Το ισπανικό σιδηροδρομικό σύστημα, σύμφωνα με τους ειδικούς που συμβουλεύτηκε η RTVE, είναι «καλό και πάνω από τον μέσο όρο» των ευρωπαϊκών χωρών. Επιπλέον, επισημαίνουν ότι, παρά την αύξηση των περιστατικών - «αποδεικτικών και σημαντικών»- τα στοιχεία στη χώρα μας είναι κάτω από αυτά των μεγάλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως εξήγησε η συνάδελφός μας Juanma Hernández σε αυτό το άρθρο.
Το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής (INE) δημοσιεύει τον ετήσιο αριθμό σοβαρών τραυματισμών και θανάτων σε σιδηροδρομικά ατυχήματα από το 2010. Ο μέσος όρος για την τελευταία δεκαετία (μεταξύ 2015 και 2024) είναι 21 θάνατοι ετησίως, σε μια στατιστική που περιλαμβάνει επίσης ατυχήματα που προκαλούνται από αμέλεια, αυτοκτονίες ή αμέλεια πολιτών, μεταξύ άλλων. Η κορύφωση της καμπύλης αντιστοιχεί στο 2013, όταν συνέβη το σιδηροδρομικό ατύχημα Alvia στο Angrois, κοντά στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα (Γαλικία).
Γιατί δεν φοράμε ζώνες;
Ένα από τα επαναλαμβανόμενα ερωτήματα τις τελευταίες ημέρες είναι γιατί δεν φοράμε ζώνες ασφαλείας όταν ταξιδεύουμε με τρένο, όταν είναι υποχρεωτικές στα αυτοκίνητα και τα αεροπλάνα. Ο λόγος είναι απλός: θα ήταν πιο επικίνδυνο να τις φοράμε.
Αυτό είναι το συμπέρασμα, μεταξύ άλλων φορέων και ερευνών, του Συμβουλίου Ασφάλειας και Προτύπων Σιδηροδρόμων (RSSB) στο Ηνωμένο Βασίλειο, μετά από δοκιμές σε ανδρείκελα και υπολογιστικά μοντέλα ζωνών δύο αγκυρών (όπως αυτές στα αεροπλάνα) και τριών αγκυρών (όπως αυτές στα αυτοκίνητα). Τα αποτελέσματά τους έδειξαν ότι οι ζώνες θα αύξαναν τους τραυματισμούς των επιβατών σε περίπτωση σύγκρουσης, σε σύγκριση με τη χρήση καθισμάτων ανθεκτικών στις κρούσεις που έχουν σχεδιαστεί για να παραμορφώνονται.
«Τα τρένα δεν φέρουν ζώνες ασφαλείας επειδή οι διεθνείς κανονισμοί το απαγορεύουν», απαντά ο επίσημος λογαριασμός Renfe σε χρήστες που έχουν ρωτήσει για αυτό το ζήτημα στο παρελθόν.
Η παθητική ασφάλεια στα τρένα, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο προστατεύεται ο επιβάτης σε περίπτωση συμβάντος, περιλαμβάνει ζητήματα όπως ο διαχωρισμός των εσωτερικών στοιχείων (καθίσματα, τραπέζια) ή ο τρόπος με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί για να απορροφούν και να κατανέμουν την ενέργεια μιας πρόσκρουσης, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα βαγόνια που αποτελούν το τρένο δεν φρενάρουν με την ίδια ταχύτητα με ένα αυτοκίνητο ούτε υφίστανται απότομες κατακόρυφες πτώσεις όπως συμβαίνει με τις αναταράξεις σε ένα αεροπλάνο.
Πώς λειτουργεί το σύστημα ασφαλείας τρένων;
Το «σιδηροδρομικό λεξικό» του σιδηροδρομικού φορέα Adif συγκεντρώνει ορισμένα στοιχεία που βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του συστήματος ασφάλειας των τρένων. Αυτό περιλαμβάνει τη σηματοδότηση, την κατάσταση της υποδομής ή των διαφόρων τμημάτων της νηοπομπής, αλλά και την κατάσταση του μηχανοδηγού.
Πηγή: Μια Ευρωπαϊκή Προοπτική, RTVE
