Ο Giorgio Travaini, Εκτελεστικός Διευθυντής των Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων, εξηγεί γιατί μια διάδοχη κοινή επιχείρηση πληροί όλες τις προϋποθέσεις – και τι προστατεύει η ενότητα του τομέα.
Ο Giorgio Travaini παρουσίασε την πρότασή του για έναν διάδοχο του Europe's Rail μέσα από ένα τρένο. Καθώς το European Train μετέφερε περισσότερους από 300 εκπροσώπους του σιδηροδρομικού τομέα από τις Βρυξέλλες στο Βερολίνο ενόψει της InnoTrans 2026, το Global Railway Review ρώτησε τον Εκτελεστικό Διευθυντή της Κοινής Επιχείρησης εάν ο Europe's Rail θα επιβιώσει από τη νέα δοκιμασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις κοινές επιχειρήσεις που βασίζονται σε συνθήκες. «Ελπίζουμε ακράδαντα να αποτελέσουμε την εξαίρεση», είπε.
Η διαβούλευση της Επιτροπής έχει περιορίσει το πεδίο: οι κοινές επιχειρήσεις που βασίζονται σε συνθήκες θα δημιουργούνται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις από εδώ και στο εξής. Για τον Travaini, η εξαιρεσιμότητα είναι εγγενής στο μοντέλο και όχι ένα εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσει. Οι κοινές επιχειρήσεις δημιουργούνταν πάντα ως εξαίρεση, υποστηρίζει, επειδή το ίδιο το μέσο είναι εξαιρετικό: χρειάζεται τη δική του ρύθμιση για να υπάρχει και, εκ κατασκευής, λειτουργεί σε περιορισμένο χρονικό πλαίσιο, σχεδιασμένο για την εφαρμογή ενός συγκεκριμένου προγράμματος όπου η αγορά δεν έχει δράσει μόνη της.
Το χειρότερο αποτέλεσμα είναι ένας τομέας που θα πάψει να είναι ενιαίος: η καινοτομία θα διασπαστεί προς διαφορετικές κατευθύνσεις σε όλη την Ευρώπη και αυτό θα βλάψει σοβαρά την ανταγωνιστικότητα σε παγκόσμια κλίμακα.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αυτή την αποτυχία της αγοράς, όπως την περιγράφει ο Travaini: ακραίος κατακερματισμός στις τεχνολογίες που είναι εγκατεστημένες σε όλους τους σιδηροδρόμους της ηπείρου, χωρίς έναν ενιαίο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο που να είναι συνδεδεμένος, διαλειτουργικός, ασφαλής και αξιόπιστα ελκυστικός για τους ταξιδιώτες. Σε σύγκριση με τους όρους της ίδιας της Επιτροπής για τη δημιουργία μιας κοινής επιχείρησης, είναι βέβαιος: «πιστεύουμε ότι πληρούμε κάθε προϋπόθεση». Οι Ευρωπαϊκοί Σιδηρόδρομοι συμβάλλουν επίσης στους ευρύτερους κοινωνικούς και πολιτικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι, όπως λέει, θα έχουν μεγάλη σημασία στην τελική επιλογή της Επιτροπής, μια απόφαση που αναμένει ότι θα εξαρτηθεί από την ιεράρχηση προτεραιοτήτων: ποιο πρόγραμμα είναι πιθανότερο να επιτύχει και πόσο αντίκτυπο μπορεί να έχει.
Γι' αυτό ο Travaini επιμένει ότι ο τομέας πρέπει να υποστηρίξει οποιονδήποτε διάδοχο, όχι απλώς να τον υποστηρίξει από απόσταση. «Δεν πρόκειται για έρευνα για χάρη της έρευνας», τόνισε - οι λύσεις που παράγει το πρόγραμμα πρέπει να εναρμονιστούν, να τυποποιηθούν και να εφαρμοστούν, κάτι που εξαρτάται από την πραγματική δέσμευση των διαχειριστών και των φορέων εκμετάλλευσης υποδομών να το κάνουν. Κάθε νυν ιδιωτικό μέλος των Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων, πρόσθεσε, έχει ήδη δηλώσει τη δέσμευσή του για το επόμενο βήμα: την υπέρβαση της τεχνολογικής ετοιμότητας προς τη μετάβαση στο σύστημα, ένα έργο που περιγράφει ως δύσκολο εκ φύσεως επειδή σημαίνει συντονισμό πολλών διαφορετικών φορέων. Κανένας μεμονωμένος φορέας και κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να εφαρμόσει αυτό το είδος καινοτομίας μόνο του.
Ο Giorgio Travaini απευθύνθηκε σε περισσότερους από 300 εκπροσώπους του σιδηροδρομικού τομέα κατά την άφιξη του ευρωπαϊκού τρένου στο Βερολίνο ενόψει της InnoTrans 2026.
Η παρουσίαση πριν από την ανάπτυξη
Η προ-ανάπτυξη, σύμφωνα με τα ίδια τα λόγια του Travaini, είναι η κύρια καινοτομία του σχεδιασμού οποιουδήποτε διαδόχου. Το μέσο δεν υπήρχε πριν. Υπάρχει τώρα, με τη μορφή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (ECF) που πρότεινε η Επιτροπή. Η πρότασή του είναι να χρησιμοποιήσει το ECF για να δημιουργήσει ένα συνεχές που εκτείνεται από την έρευνα και την καινοτομία έως την υιοθέτηση της αγοράς - αυτό που αποκαλεί προ-ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από τη δοκιμή μιας τεχνολογίας στην πρώτη της επικύρωση σε ένα εμπορικό περιβάλλον, ένα βήμα που ο ίδιος περιγράφει ως μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ο τομέας αγοράζει καινοτομία: αντί ένας φορέας εκμετάλλευσης να αγοράσει ένα έργο, θα μπορούσε να αγοράσει μια λύση που έχει ήδη επικυρωθεί εμπορικά. Η έρευνα και η καινοτομία παραμένουν ο πυρήνας του μοντέλου, τόνισε. Η προ-ανάπτυξη απλώς το ωθεί περαιτέρω προς την εφαρμογή στην αγορά.
Τρεις εμβληματικές πρωτοβουλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, βασιζόμενες σε εργασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει στον τομέα των σιδηροδρόμων της ΕΕ. Η πρώτη είναι η εναρμόνιση του ελέγχου, της διοίκησης και της σηματοδότησης: Ο πυλώνας συστήματος των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων έχει ήδη ορίσει και τυποποιήσει διεπαφές και έχει εναρμονίσει τους λειτουργικούς κανόνες, και ο Travaini αναφέρει ότι η Κοινή Επιτροπή εξετάζει ήδη πιθανά πιλοτικά έργα, υπό την προϋπόθεση ότι τα δίκτυα είναι έτοιμα να τα εφαρμόσουν. Η δεύτερη, που έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή, είναι η ψηφιοποίηση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, με επίκεντρο τον Ψηφιακό Αυτόματο Ζεύκτη (DAC) και επέκταση στην εφοδιαστική και τις ανάγκες των πελατών. Η τρίτη είναι το FRMCS (Future Railway Mobile Communication System), το σύστημα επικοινωνίας επόμενης γενιάς: Οι ευρωπαϊκές σιδηροδρομικές εταιρείες δοκιμάζουν και επικυρώνουν τώρα τις προδιαγραφές, και ο Travaini θέλει οι πρώτες δοκιμές να μεταφερθούν σε εμπορικό περιβάλλον στη συνέχεια.
Έχουμε ήδη αναπτύξει καλή υποκείμενη τεχνολογική ετοιμότητα. Η έρευνα και η καινοτομία πρέπει να συνεχιστούν, αλλά αρχίζουμε επίσης να επεξεργαζόμαστε πώς να εφαρμόσουμε αυτά τα αποτελέσματα στο σύστημα.
Πιο πέρα, και εξαρτώμενος από τους πόρους και την ιεράρχηση προτεραιοτήτων, ο Travaini επεσήμανε την ανθεκτικότητα ως έναν τομέα που θα μπορούσε να κινηθεί ταχύτερα: οι εργασίες στον τομέα των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων μόλις έχουν ξεκινήσει και πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να συνδυάσουν την έρευνα και την προ-εφαρμογή - την εφαρμογή και τη δοκιμή ταυτόχρονα, με πιο ευέλικτο τρόπο από ό,τι επιτρέπει ο παραδοσιακός κύκλος V του τομέα. Αυτή η μετατόπιση, παραδέχτηκε, είναι τόσο πολιτισμική όσο και τεχνική: ό,τι αποκαλύψουν οι πρώτες εμπορικές εφαρμογές, θα στείλει τον τομέα πίσω στο σχεδιαστήριο για περισσότερη έρευνα και περισσότερη καινοτομία. «Αυτός είναι ο κύκλος», είπε.
Ποιος κινείται πρώτος
Η ανάπτυξη σε διαδικτυακά δίκτυα αποτελεί, κατά την αξιολόγηση του Travaini, μια κλασική αποτυχία της αγοράς: κανείς δεν θέλει να κινηθεί πρώτος. Θεωρεί ότι η δουλειά της κοινής επιχείρησης είναι να σπάσει αυτό το αδιέξοδο μέσω δύο μηχανισμών. Ο πρώτος είναι ένα φαινόμενο δικτύου - όταν κάθε ενδιαφερόμενο μέρος, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει δεσμευτεί ορατά, η ένταξη γίνεται μια ευκολότερη απόφαση για κάθε μεμονωμένο μέλος, επειδή παράλληλα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις της τυποποίησης και της ρύθμισης. Ο δεύτερος είναι ότι το ευρωπαϊκό δημόσιο χρήμα χρηματοδοτεί τον κίνδυνο, καλύπτοντας μέρος του κόστους του πρώτου που θα κινηθεί, όπου μια αποτυχία της αγοράς το δικαιολογεί. Υπάρχει μια παγίδα, επεσήμανε: όποιος κινηθεί πρώτος, τα αποτελέσματα γίνονται διαθέσιμα σε όλους τους άλλους στη συνέχεια - η οποία, κατά την άποψή του, είναι ακριβώς η αρχή πίσω από την ορθή δαπάνη των δημόσιων πόρων.
Για ορισμένες τεχνολογίες, κάποιος πρέπει να κινηθεί ανεξάρτητα. Το FRMCS είναι το παράδειγμά του: το GSM-R καθίσταται απαρχαιωμένο και ολόκληρος ο τομέας πρέπει τελικά να το αντικαταστήσει. Αυτό που προσφέρει η κοινή επιχείρηση, υποστηρίζει ο Travaini, είναι ο συντονισμός – καθιστώντας αυτή την κίνηση ταχύτερη και καλύτερα οργανωμένη, με όποιον αναλαμβάνει το ρίσκο να γνωρίζει ότι τα αποτελέσματα βρίσκονται μέσα σε μια δομή που έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίξει τη μετάβαση.
Τι προστατεύει η ενότητα
Από τα τρία σκέλη ανθεκτικότητας που συνδυάζει για πρώτη φορά ο Ευρωπαϊκός Σιδηρόδρομος - το κλίμα, την κυβερνοασφάλεια και την επιχειρησιακή - ο Travaini επέμεινε ότι κανένα από αυτά δεν τον κρατάει στην πραγματικότητα ξύπνιο τη νύχτα. Η κλιματική αλλαγή και η κυβερνοασφάλεια είναι, κατά τα λεγόμενά του, οι δύο μεγαλύτερες ανησυχίες και τις αξιολογεί ως άξιες ίσης προσοχής. Ο ισχυρισμός του ίδιου του σιδηροδρόμου για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής εξαρτάται από την αξιοπιστία του έναντι των πλημμυρών και των ακραίων καιρικών φαινομένων, είπε, ενώ η αυξανόμενη ψηφιοποίηση καθιστά το δίκτυο πιο εκτεθειμένο σε κυβερνοεπιθέσεις - και, δεδομένης της σημασίας των σιδηροδρόμων για τη στρατιωτική κινητικότητα, εκτίθεται με τρόπους που ξεπερνούν τον ίδιο τον σιδηρόδρομο. Η οικοδόμηση ανθεκτικότητας σε όλες τις υποδομές, το δίκτυο και τον ενεργειακό εφοδιασμό είναι, κατά την άποψή του, ο τρόπος με τον οποίο ο τομέας διατηρεί τα τρένα σε λειτουργία, ανεξάρτητα από το σενάριο.
Ο Travaini προτιμά να μην επιμένει στην εναλλακτική λύση - παραμένει βέβαιος, όπως είπε, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περισσότερη δουλειά να κάνει με τους ευρωπαϊκούς σιδηροδρόμους ή οτιδήποτε τους ακολουθεί. Αλλά όταν ρωτήθηκε τι θα έβρισκε πιο δύσκολο να προστατεύσει εάν δεν υλοποιούνταν ένας διάδοχος, ανέφερε την ενότητα του τομέα και όχι τη χρηματοδότησή του. Ένας τομέας που σταματά να συνεργάζεται, προειδοποίησε, είναι το χειρότερο αποτέλεσμα: η καινοτομία θα διασπαστεί σε διαφορετικές κατευθύνσεις σε όλη την Ευρώπη, βλάπτοντας σοβαρά την ανταγωνιστικότητα σε παγκόσμια κλίμακα και θέτοντας σε κίνδυνο ολόκληρη τη φιλοδοξία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού χώρου.
Αυτή η ενότητα, πιστεύει, είναι αυτό που προσφέρει μια κοινή επιχείρηση, και ήδη προσφέρει – και το ίδιο το Ευρωπαϊκό Τρένο ήταν το παράδειγμά του. Κατά την άποψή του, είναι η μόνη εκδήλωση όπου ολόκληρος ο τομέας συνεργάζεται: τόσοι πολλοί διαφορετικοί οργανισμοί συγκεντρωμένοι σε ένα μέρος είναι μια εμπειρία, είπε, που δεν έχει βιώσει πουθενά αλλού.