Μετρό – Ηλεκτρικός: Και drones στη μάχη με τους «βανδάλους»

Παρά τον περιορισμό του φαινομένου, γκράφιτι, ζημιές και κλοπές υποβαθμίζουν τις υποδομές του μετρό και του ηλεκτρικού

Οι βανδαλισμοί συρμών παραμένουν διαχρονικό πρόβλημα, παρά τον περιορισμό του φαινομένου, όπως προκύπτει και από στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η «Κ». Η υπέργεια γραμμή του ΗΣΑΠ είναι αυτή που υποφέρει περισσότερο και για τον έλεγχό της έχουν επιστρατευθεί ακόμη και drones.

Δέσποινα Κόντη

.kathimerini.gr

Ομάδες γκραφιτάδων εισβάλλουν σε αμαξοστάσια του μετρό για να «ζωγραφίσουν» τους συρμούς. Παρέες πιτσιρικάδων σπάνε πλάκα καταστρέφοντας και βανδαλίζοντας καθίσματα ή παράθυρα. Αλλοι κλέβουν τους πυροσβεστήρες. Αυτά συμβαίνουν στο δίκτυο του μετρό και ακόμη χειρότερα στους ΗΣΑΠ, μια ιστορική γραμμή που ακόμη παλεύει να φθάσει στον «σταθμό» του 21ου αιώνα. Αλλωστε δεν είναι μόνο τα μουντζουρωμένα βαγόνια, αλλά και τα αραιά δρομολόγια ή οι βλάβες στους συρμούς του ηλεκτρικού. Eίναι φυσικά και οι καλοκαιρινές θερμοκρασίες που κάνουν τα βαγόνια χωρίς κλιματισμό να βράζουν –τέσσερις γαλλικοί συρμοί της Γραμμής 1 δεν έχουν εκ κατασκευής κλιματισμό–, αλλά και η γενικότερη εικόνα με τα βρώμικα καθίσματα, τα άθλια πατώματα, τα ξεχαρβαλωμένα παράθυρα.

Οι δράστες αποκτούν πρόσβαση στα τούνελ και στους συρμούς του μετρό από φρεάτια αερισμού, εξηγεί ο Λεωνίδας Γεωργόπουλος, πρόεδρος του συνδικάτου σταθμαρχών των ΣΤΑΣΥ.

«Πριν από τρία χρόνια στον σταθμό του Ελληνικού (Γραμμή 2, Ανθούπολη – Ελληνικό) μπήκαν κάποια στιγμή τις πρώτες πρωινές ώρες στην αποβάθρα τέσσερα – πέντε άτομα. Η επιχείρηση δεν διήρκεσε ούτε τέσσερα λεπτά, έκαναν γκράφιτι στον σταθμευμένο συρμό, ο ένας βιντεοσκοπούσε και έφυγαν», λέει στην «Κ» ο Λεωνίδας Γεωργόπουλος, πρόεδρος του συνδικάτου σταθμαρχών των ΣΤΑΣΥ.

Από όλες τις γραμμές, αυτή που υποφέρει περισσότερο από βανδαλισμούς είναι η υπέργεια γραμμή των ΗΣΑΠ (Γραμμή 1, Πειραιάς – Κηφισιά), ωστόσο οι εισβολείς φαίνεται πως γνωρίζουν τα κατατόπια και στο μετρό. «Μέσω των φρεατίων αερισμού, που διαθέτουν είσοδο – έξοδο κινδύνου προς τον διάδρομο των σηράγγων, οι δράστες αποκτούν πρόσβαση στο τούνελ. Ετσι φθάνουν στο πλάι των συρμών, τους βάφουν και αποχωρούν. Υπάρχει συναγερμός που χτυπάει, αλλά μπορεί και να μη χτυπήσει εάν κάνουν δολιοφθορά. Ωστόσο μέχρι να έρθει η Αστυνομία, η δουλειά έχει γίνει», εξηγεί ο κ. Γεωργόπουλος.

Κλέβουν και τα σφυριά

«Πλέον οι περισσότεροι βανδαλισμοί είναι από γκράφιτι», σχολιάζουν πηγές των ΣΤΑΣΥ (λειτουργεί μετρό, τραμ, ΗΣΑΠ) στην «Κ», ενώ συλλήψεις γι’ αυτά τα αδικήματα αφορούν ακόμη και επαγγελματίες γκραφιτάδες, που έρχονται από το εξωτερικό. «Υπάρχουν βέβαια και άλλου τύπου βανδαλισμοί, όπως οι κλοπές των πυροσβεστήρων ή των σφυριών έκτακτης ανάγκης», προσθέτει ο κ. Γεωργόπουλος. «Το τελευταίο διάστημα η φύλαξη του μετρό έχει ενισχυθεί, ωστόσο καλύτερα πρόληψη παρά καταστολή. Πριν από το 2010 σε κάθε σταθμό ήταν έντονη η παρουσία της φύλαξης. Τώρα αυτό που βλέπω είναι περιπολίες αστυνομικών».

Το πιο πρόσφατο περιστατικό σημειώθηκε πριν από λίγες ημέρες, όταν στο αμαξοστάσιο των Σεπολίων της Γραμμής 2 κάποιοι πέρασαν το πρωί την περίφραξη, κινήθηκαν ανενόχλητοι και γέμισαν με γκράφιτι σταθμευμένο συρμό. Οι ΣΤΑΣΥ έχουν κινηθεί νομικά εναντίον των δραστών, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες υπήρχε φύλαξη, που φαίνεται πως πέρασε από το σημείο λίγο πριν από το συμβάν. «Αυτό που έχει γίνει είναι περιορισμός των βανδαλισμών, γιατί δεν μπορείς να έχεις εξάλειψη του φαινομένου. Αυτά τα περιστατικά συμβαίνουν διαχρονικά», σχολιάζουν από την εταιρεία. Σύμφωνα με τις ΣΤΑΣΥ, τα τελευταία δύο χρόνια η εταιρεία έχει εντείνει τα μέτρα ασφαλείας στο δίκτυο και στις εγκαταστάσεις της, με αποτέλεσμα τη μείωση των περιστατικών δολιοφθοράς το 2025 κατά 23%.

Οπως προκύπτει από τα στοιχεία, τα καταγεγραμμένα περιστατικά βανδαλισμών (γκράφιτι, δολιοφθορές) στο δίκτυο των ΣΤΑΣΥ (συρμοί, πύλες εισιτηρίων, εξοπλισμός, εγκαταστάσεις, αυτόματοι πωλητές εισιτηρίων) από 656 το 2023 μειώθηκαν σε 631 το 2024 και 488 το 2025.

Παράλληλα, στο πλαίσιο του σχεδίου «Αριάδνη» της ΕΛ.ΑΣ. οι 170 αστυνομικοί που επιχειρούν στο δίκτυο των ΣΤΑΣΥ πραγματοποίησαν 673 συλλήψεις το 2025 έναντι 358 το 2024 και 320 το 2023 για πλήθος αδικημάτων, όπως κλοπές, ληστείες, φθορές, γκράφιτι, παραβάσεις για ναρκωτικά, όπλα, αθλητική βία κ.ά. Πρόκειται για αστυνομικούς που επιχειρούν στα μέσα μεταφοράς με σκοπό να αποτρέψουν παραβατικές συμπεριφορές. Στο δίκτυο του μετρό επιχειρούν από τον Μάρτιο του 2021, ενώ από τις αρχές του 2025 η παρουσία τους επεκτάθηκε στον προαστιακό καθώς και στα αστικά λεωφορεία, με έμφαση στις περιοχές όπου παρατηρείται υψηλή επιβατική κίνηση.«Εικαστικές παρεμβάσεις» και μέσα στα βαγόνια. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αισθητικό. Τα αραιά δρομολόγια, οι βλάβες, τα βρώμικα καθίσματα και η απουσία κλιματισμού το καλοκαίρι δυσχεραίνουν τις μετακινήσεις των επιβατών. [ΝΙΚΟΣ ΚΟΚΚΑΛΙΑΣ]

Παράλληλα, για να θωρακιστούν τα αμαξοστάσια καθώς και το υπέργειο δίκτυο της Γραμμής 1, που είναι περισσότερο ευάλωτη σε επιθέσεις αλλά και βανδαλισμούς, επιστρατεύονται drones εξοπλισμένα με θερμικές κάμερες και προβολείς, με αποτέλεσμα κατά τις περιπολίες τους (συγκεκριμένες ώρες της ημέρας) να αντιλαμβάνονται εγκαίρως τους κινδύνους. Η χρήση τους συνέβαλε το 2025 στην αποτροπή 95 περιστατικών επιθέσεων και δολιοφθορών, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν γίνει μελέτες προκειμένου να τοποθετηθούν το επόμενο διάστημα κάμερες και κατά μήκος του δικτύου.

Οπως αναφέρουν στελέχη της εταιρείας, από την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος (drone) έχουν περιοριστεί περιστατικά κλοπής υλικοτεχνικού εξοπλισμού εντός της τροχιάς, ρίψης αντικειμένων από πεζογέφυρες, αλλά και απόπειρες αυτοκτονίας καθώς και περιστατικά βανδαλισμών.

Η φύλαξη του δικτύου πραγματοποιείται με στατικές περιπολίες στους σταθμούς αλλά και κινητές εντός των συρμών, ενώ το 2023 προστέθηκαν και υπάλληλοι που επιτηρούν μέσα από οχήματα, τα οποία κινούνται σε δρόμους παράλληλα της τροχιάς. Την ίδια ώρα, στη Γραμμή 1 των ΗΣΑΠ ολοκληρώθηκε η αντικατάσταση 5.600 μέτρων περίφραξης με νέα, πιο ασφαλή κιγκλιδώματα.Συρμός του ηλεκτρικού καλυμμένος με γκράφιτι. Προς το παρόν γίνονται εργασίες καθαρισμού για να θωρακιστούν με αντιγκράφιτι προστασία πέντε συρμοί των ΗΣΑΠ, ενώ θα τοποθετηθούν σε ακόμη πέντε συρμούς αυτοκόλλητα αντιγκράφιτι. Αντίστοιχη προστασία προβλέπεται να έχουν και 14 συρμοί των ΗΣΑΠ (8ης παραλαβής), που αναμένεται να ανακατασκευαστούν το προσεχές διάστημα. [ΝΙΚΟΣ ΚΟΚΚΑΛΙΑΣ]

Πάντως, «τα σπασμένα», όπως φαίνεται, θα πληρώνουν όσοι δράστες κάνουν τις ζημιές. Σε διάταξη του ερανιστικού νομοσχεδίου, που δόθηκε χθες σε διαβούλευση, επιβάλλονται αυστηρές ποινές, όπως χρηματική ποινή από 10.000 έως 40.000 ευρώ ή κοινωφελής εργασία.

Αναβάθμιση

Κατά τα λοιπά, η διαδρομή με τη Γραμμή 1 των ΗΣΑΠ μόνο απολαυστική δεν χαρακτηρίζεται, με αρκετούς επιβάτες να παραπονιούνται για την κατάσταση των συρμών, κάποιοι εκ των οποίων μπήκαν σε κυκλοφορία πριν από 40 χρόνια. Προς το παρόν γίνονται εργασίες καθαρισμού για να θωρακιστούν με αντιγκράφιτι προστασία πέντε συρμοί των ΗΣΑΠ, ενώ θα τοποθετηθούν σε ακόμη πέντε συρμούς αυτοκόλλητα αντιγκράφιτι. Αντίστοιχη προστασία προβλέπεται να έχουν και 14 συρμοί των ΗΣΑΠ (8ης παραλαβής), που αναμένεται να ανακατασκευαστούν το προσεχές διάστημα. Πρόκειται για έργο που έχει σημειώσει τεράστιες καθυστερήσεις, για τις οποίες έχουν επιβληθεί πρόστιμα στον ισπανικό ανάδοχο CAF. Ο πρώτος ανακαινισμένος συρμός αναμένεται να παραδοθεί στη Γραμμή 1 την άνοιξη του 2026 για δοκιμές, ενώ όλο το έργο προβλέπεται να ολοκληρωθεί τον Μάιο του 2027. Παράλληλα, επόμενος στόχος είναι η αναβάθμιση ακόμη δέκα συρμών των ΗΣΑΠ ηλικίας άνω των 30 ετών.