Την ώρα που η Ισπανία μετά την σιδηροδρομική τραγωδία με τους 45 νεκρούς μειώνει την ταχύτητα των τρένων, στην Κίνα και στην Ιαπωνία οι επιβάτες κινούνται πάνω στις ράγες με εξωφρενικές ταχύτητες και απόλυτη ασφάλεια - Από το γαλλικό TGV ως το ιαπωνικό Maglev, πώς προδιαγράφεται το μέλλον των σιδηροδρομικών μεταφορών
protothema.gr
Με την Ισπανία να προσπαθεί να συνέλθει από τη σιδηροδρομική τραγωδία στο Αδαμούθ στην επαρχία της Κόρδοβα που στοίχισε τη ζωή σε 45 άτομα και να μειώνει προληπτικά το όριο ταχύτητας στα 160 χλμ./ώρα σε τμήματα της γραμμής υψηλής ταχύτητας μεταξύ Μαδρίτης και Βαρκελώνης, κάποιες άλλες χώρες συναγωνίζονται στο ποια θα πετύχει να έχει το πιο γρήγορο τρένο
Σε ένα τμήμα της γαλλικής επαρχίας, το ηλεκτροκίνητο τρένο TGV κινείται, με τους αξιωματούχους της χώρας και όχι μόνο να το παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα, καθώς έχει μόλις σπάσει το ρεκόρ ταχύτητας, ταξιδεύοντας σταθερά με ταχύτητα 574 χλμ./ώρα. Κάποιες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, έξω από τη Σανγκάη, το κινεζικό Shanghai Maglev που συνδέει το αεροδρόμιο Πουντόνγκ με το κέντρο της πόλης, περνά από σταθμούς με εκκωφαντικό θόρυβο και τρομακτική ταχύτητα.
Ταξιδεύει σταθερά με ταχύτητα 460 χλμ./ώρα. Οι Κινέζοι αξιωματούχοι είναι περήφανοι που έχουν νικήσει τα φημισμένα «bullet trains» της Ιαπωνίας και ετοιμάζονται να λανσάρουν τρένα που θα κινούνται σε μεγαλύτερες ταχύτητες, απαλλαγμένα από την τριβή, καθώς θα αιωρούνται πάνω από τις ράγες. Η εξέλιξη των τρένων παγκοσμίως είναι καταπληκτική και οι Ισπανοί ήταν μέχρι πρόσφατα ανάμεσα στους πρωταγωνιστές, κυνηγώντας ένα από τα φημισμένα ρεκόρ ταχύτητας με τα δικά τους «bullet trains». Αυτό μέχρι σήμερα, καθώς πλέον δεν θα ξεπερνούν τα 160 χλμ./ώρα μέχρι νεωτέρας, που φαίνεται πως θα αργήσει αρκετά…
Σε μια εποχή όπου οι αποστάσεις «συρρικνώνονται» και η κινητικότητα ανθρώπων και αγαθών αποτελεί πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας, τα γρήγορα τρένα δεν είναι απλώς μέσα μεταφοράς - είναι σύμβολα προόδου και τεχνολογικής υπεροχής.
Την αρχή στο ράλι των ηλεκτροκίνητων τρένων έκανε η Ιαπωνία, η οποία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρέθηκε αντιμέτωπη με την πρόκληση μιας ταχύτατης, αξιόπιστης και μαζικής μεταφοράς που θα εξυπηρετούσε τις ανάγκες μιας οικονομίας σε ραγδαία ανάπτυξη. Το αποτέλεσμα ήταν το Shinkansen, ένα σύστημα που δεν άλλαξε απλώς τον τρόπο που ταξιδεύουμε, άλλαξε την ίδια τη φύση των επιβατικών σιδηροδρομικών υπηρεσιών.
Το όνομα Shinkansen, που στα ελληνικά σημαίνει «νέα γραμμή άξονα», έχει συνδεθεί άρρηκτα με την τεχνολογία υψηλής ταχύτητας. Το πρώτο του δρομολόγιο, το 1964, μεταξύ Τόκιο και Οσάκα σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής στον σιδηρόδρομο.
Από τότε, τα Shinkansen έχουν εξελιχθεί. Σήμερα, τα πιο σύγχρονα μοντέλα, όπως το N700S και το ALFA-X, είναι σχεδιασμένα για να λειτουργούν με ταχύτητες που αγγίζουν και συχνά υπερβαίνουν τα 400 χλμ./ώρα σε δοκιμαστικές συνθήκες. Στους κανονικούς εμπορικούς ρυθμούς τα τρένα αυτά κινούνται με ταχύτητες μεταξύ 285 και 320 χλμ./ώρα προσφέροντας ασύγκριτη άνεση και ασφάλεια στους επιβάτες τους. Μέχρι σήμερα, ένα ιαπωνικό Maglev (τρένο μαγνητικής τροχιάς) κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ ταχύτητας από το 2015, έχοντας πιάσει τα 603 χλμ./ώρα.
Αυτό που κάνει τα Shinkansen ξεχωριστά δεν είναι μόνο η ταχύτητα, αλλά η αξιοπιστία και η ασφάλεια: η καθυστέρηση δέκα δευτερολέπτων θεωρείται μεγάλη αποκλίση, ενώ εδώ και δεκαετίες δεν έχει καταγραφεί κανένας θάνατος επιβάτη λόγω σιδηροδρομικού δυστυχήματος. Αυτά τα στοιχεία έχουν μετατρέψει τα Shinkansen σε σύμβολο εθνικού υπερηφάνειας για την Ιαπωνία.
Στη Γηραιά Ηπειρο, τώρα, η Γαλλία με το TGV (Train à Grande Vitesse) έδωσε νέα διάσταση στην ταχύτητα και την εμβέλεια των σιδηροδρομικών δικτύων. Το 1981, όταν το TGV έκανε την πρώτη του εμπορική εμφάνιση έθεσε τα θεμέλια για τα ευρωπαϊκά δίκτυα υψηλής ταχύτητας.
Το 2007 ένα TGV V150 κατέρριψε το παγκόσμιο ρεκόρ ταχύτητας τροχαίου οχήματος, φτάνοντας τα 574,8 χλμ./ώρα σε δοκιμαστική γραμμή στη Γαλλία. Αν και αυτό το ρεκόρ δεν αφορά κανονική εμπορική λειτουργία, δείχνει το τεχνολογικό δυναμικό που έχουν οι γραμμές και οι μηχανές υψηλής ταχύτητας. Σε καθημερινή λειτουργία, τα TGV κινούνται συνήθως με ταχύτητες 300-320 χλμ./ώρα, συνδέοντας μεγάλες πόλεις όπως Παρίσι, Λιόν, Μασσαλία και άλλες.
Η προσέγγιση του TGV είναι ενδιαφέρουσα: μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου υψηλής ταχύτητας που συνδέει μελλοντικά κέντρα επιχειρηματικά, τουριστικά και πολιτιστικά, η Γαλλία κατάφερε να απλώσει την ιδέα του σιδηροδρόμου ως τρόπου ζωής, μια ιδέα που στην Ευρώπη υιοθετήθηκε γρήγορα από χώρες όπως η Ισπανία, η Γερμανία και η Ιταλία.
Αν υπάρχει μια χώρα που πρωταγωνιστεί σήμερα στην υψηλή ταχύτητα σιδηροδρόμων, αυτή είναι αναμφισβήτητα η Κίνα. Μέσα σε λίγα χρόνια, η Κίνα κατάφερε να δημιουργήσει το μεγαλύτερο δίκτυο υψηλής ταχύτητας παγκοσμίως, με δεκάδες χιλιάδες χιλιόμετρα γραμμών που διατρέχουν την ίδια τη ραχοκοκαλιά της χώρας.
Τα κινεζικά τρένα CRH και CR400 (ονομασία που περιλαμβάνει σειρές όπως το Fuxing) κινούνται κανονικά με ταχύτητες 300-350 χλμ./ώρα. Το Fuxing Hao έχει καταγραφεί να φτάνει τα 420 χλμ./ώρα σε δοκιμαστικές συνθήκες, καθιστώντας το ένα από τα ταχύτερα εμπορικά τρένα στον κόσμο. Αυτό που ξεχωρίζει το κινεζικό μοντέλο δεν είναι μόνο η ταχύτητα, αλλά η κλίμακα και η επάρκεια του δικτύου: εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν καθημερινά σιδηροδρομικά δίκτυα υψηλής ταχύτητας για να μετακινηθούν ανάμεσα σε οικονομικά κέντρα, όπως το Πεκίνο, η Σανγκάη και η Γκουανγκτζού.
Πίσω στην Ευρώπη, η Ιταλία, μέσω των Frecciarossa (ερυθρά βέλη), διαθέτει δίκτυο που συνδέει πόλεις όπως Μιλάνο, Ρώμη, Νάπολη και Βενετία. Τα σύγχρονα μοντέλα Frecciarossa μπορούν να κινηθούν με ταχύτητες έως και 360 χλμ./ώρα σε δοκιμές -και κανονικά περίπου 300-330 χλμ./ώρα- στις εμπορικές υπηρεσίες.
Η Ισπανία, με το δίκτυο AVE έχει μετασχηματίσει τις σιδηροδρομικές μεταφορές. Συνδέσεις όπως Μαδρίτη - Βαρκελώνη, με διάρκεια περίπου 2,5 ώρες για μια απόσταση που παλαιότερα απαιτούσε πολύ περισσότερη ώρα, δείχνουν το πώς η υψηλή ταχύτητα σιδηροδρόμων αλλάζει τον χάρτη των μετακινήσεων.
Η Γερμανία, από την πλευρά της, με το InterCityExpress (ICE) παρέχει ένα από τα πιο άνετα και τεχνολογικά εξελιγμένα σιδηροδρομικά προϊόντα. Τα ICE κινούνται κανονικά γύρω στα 280-300 χλμ./ώρα, συνδυάζοντας λειτουργίες υψηλής ταχύτητας με ευρωπαϊκή συμβατότητα και εκτεταμένα διεθνή δρομολόγια.
Στην ιστορία των γρήγορων τρένων η ταχύτητα είναι μόνο η μισή αλήθεια. Το άλλο μισό αφορά την τεχνολογία, την άνεση και την ασφάλεια. Η εξέλιξη της μηχανικής και των υλικών έχει επιτρέψει τη δημιουργία ελαφρύτερων, πιο ανθεκτικών και πιο αεροδυναμικών συρμών. Υλικά, όπως σύνθετα κράματα και βελτιωμένα φρένα, επιτρέπουν μεγαλύτερες ταχύτητες με μειωμένο βάρος.
Τα σύγχρονα τρένα υψηλής ταχύτητας προσφέρουν περιβάλλον που ανταγωνίζεται ακόμα και τις καλύτερες πτήσεις: ευρύχωρα καθίσματα, Wi-Fi, χώρους για αποσκευές, στάθμη θορύβου σχεδόν μηδενική και κλιματισμό που προσαρμόζεται στις ανάγκες των επιβατών.
Επιπλέον, πρωτοβουλίες όπως το hyperloop, αν και ακόμη σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης, υπόσχονται να φέρουν τα μέσα μεταφοράς σε εντελώς νέα επίπεδα ταχύτητας, περνώντας κοντά στα 1.000 χλμ./ώρα. Αυτές οι ιδέες, αν και ακόμα μακριά από μαζική υλοποίηση, δείχνουν ότι η επιθυμία μας για ταχύτητα συνεχίζει να ωθεί τα όρια της τεχνολογίας.
