Ο πλήρης οδηγός για τους ασφαλισμένους που θέλουν να αποφύγουν την αναμονή έως τα 67. Πώς η σωστή χρήση των πλασματικών ετών, η διαδοχική ασφάλιση και τα «παράθυρα» της νομοθεσίας για τους γονείς ανοίγουν την πόρτα του ταμείου.
Το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα φημίζεται για την πολυπλοκότητά του, αποτελώντας συχνά έναν πραγματικό λαβύρινθο για τους εργαζομένους που πλησιάζουν στη δύση του εργασιακού τους βίου. Παρά το γεγονός ότι ο γενικός κανόνας του ΕΦΚΑ θέτει ως βασικά όρια συνταξιοδότησης το 67ο έτος της ηλικίας (με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης) ή το 62ο έτος (με 40 έτη ασφάλισης), υπάρχουν απολύτως νόμιμες και στρατηγικές κινήσεις που μπορούν να επισπεύσουν την έξοδο.
Η έρευνα στα ασφαλιστικά δεδομένα και η αποκωδικοποίηση της κείμενης νομοθεσίας του υπουργείου Εργασίας αποδεικνύουν ότι ο σωστός και έγκαιρος προγραμματισμός μπορεί να γλιτώσει από τους ασφαλισμένους έως και επτά χρόνια αναμονής. Τρεις είναι οι βασικές, στοχευμένες ενέργειες που πρέπει να εξετάσει κάθε εργαζόμενος, προκειμένου να διασφαλίσει τα δικαιώματά του και να βγει νωρίτερα στη σύνταξη, μεγιστοποιώντας ταυτόχρονα τις αποδοχές του.
Η χρυσή εφεδρεία των πλασματικών ετών
Η πρώτη και πλέον καθοριστική κίνηση είναι η εξαγορά ή η αναγνώριση πλασματικών ετών. Η νομοθεσία επιτρέπει στους ασφαλισμένους να προσθέσουν έως και επτά πλασματικά έτη στον εργασιακό τους βίο, προκειμένου να συμπληρώσουν την απαιτούμενη 40ετία για να συνταξιοδοτηθούν στα 62 τους χρόνια με πλήρη σύνταξη.
Τα πλασματικά έτη μπορούν να προέλθουν από τον χρόνο στρατιωτικής θητείας, τα έτη σπουδών, τον χρόνο ανεργίας, την κύηση και λοχεία, καθώς και από τον χρόνο ανατροφής τέκνων. Το κόστος εξαγοράς, ειδικά για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, υπολογίζεται στο 20% επί των μεικτών αποδοχών του τελευταίου μήνα πριν από την υποβολή της αίτησης. Οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι η κίνηση αυτή είναι συμφέρουσα κυρίως όταν ο ασφαλισμένος βρίσκεται πολύ κοντά στο όριο της 40ετίας. Αντιθέτως, εάν υπολείπονται πολλά χρόνια, το κόστος εξαγοράς ίσως να μην αποσβεστεί εύκολα από το τελικό ποσό της ανταποδοτικής σύνταξης.
Η νομική διέξοδος για τους γονείς με ανήλικα τέκνα
Μία από τις πιο σημαντικές και διαχρονικές μεταβατικές διατάξεις που διασώθηκαν μέσα από τις αλλεπάλληλες ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις, αφορά τις μητέρες (και σε ορισμένες περιπτώσεις του Δημοσίου, τους πατέρες) ανήλικων τέκνων. Η δεύτερη κρίσιμη κίνηση, λοιπόν, είναι ο έλεγχος των προϋποθέσεων που ίσχυαν κατά την κρίσιμη τριετία 2010-2012.
Εάν μια εργαζόμενη είχε συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης (18,3 έτη) και ταυτόχρονα το παιδί της ήταν ανήλικο μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2012, κατοχυρώνει δικαίωμα συνταξιοδότησης με ηλικιακά όρια που είναι αισθητά ευνοϊκότερα από το γενικό όριο των 67 ετών. Παρότι τα όρια ηλικίας για αυτή την κατηγορία αυξήθηκαν σταδιακά μετά τον Αύγουστο του 2015, παραμένουν το πιο ισχυρό «παράθυρο» για πρόωρη έξοδο, επιτρέποντας σε χιλιάδες γυναίκες να αποφύγουν την πολύχρονη αναμονή. Η έγκαιρη συγκέντρωση των πιστοποιητικών (όπως ληξιαρχικές πράξεις γέννησης και βεβαιώσεις ενσήμων) είναι το «κλειδί» για να μην υπάρξουν καθυστερήσεις κατά την τελική απονομή.
Ο γρίφος της διαδοχικής ασφάλισης και ο προσυνταξιοδοτικός έλεγχος
Η τρίτη και ίσως η πιο υποτιμημένη κίνηση είναι η έγκαιρη τακτοποίηση του φακέλου της διαδοχικής ασφάλισης. Στη σύγχρονη ελληνική οικονομία, σπάνια ένας εργαζόμενος περνά όλο τον επαγγελματικό του βίο σε έναν μόνο ασφαλιστικό φορέα. Η μετάβαση από το πρώην ΙΚΑ (μισθωτή εργασία) στον πρώην ΟΑΕΕ (ελεύθερο επάγγελμα) ή στο Δημόσιο αποτελεί τον κανόνα.
Για να βγει κάποιος νωρίτερα στη σύνταξη, πρέπει όλος αυτός ο διάσπαρτος χρόνος να ενοποιηθεί νομικά κάτω από την ομπρέλα του ΕΦΚΑ. Η διαδικασία αυτή απαιτεί την έκδοση προσυνταξιοδοτικής βεβαίωσης, η οποία ιδανικά πρέπει να ζητείται περίπου δύο χρόνια πριν από την επιθυμητή ημερομηνία συνταξιοδότησης. Μέσω της ψηφιακής πύλης του e-ΕΦΚΑ και του συστήματος «ΑΤΛΑΣ», οι πολίτες έχουν πλέον τη δυνατότητα να ελέγχουν τον ασφαλιστικό τους βίο. Ωστόσο, παλαιότερα ένσημα, ειδικά πριν από το 2002 που δεν είναι πλήρως ψηφιοποιημένα, μπορεί να κρύβουν «παγίδες». Η ακριβής καταμέτρηση αποτρέπει το φαινόμενο της αιφνιδιαστικής απόρριψης του αιτήματος λόγω έλλειψης μερικών δεκάδων ενσήμων, γλιτώνοντας τον πολίτη από πολύμηνη, απλήρωτη ταλαιπωρία.
Το δίλημμα της μειωμένης σύνταξης
Κλείνοντας, είναι απαραίτητο να αναφερθεί το ζήτημα της πρόωρης εξόδου με μειωμένη σύνταξη. Όσοι επιλέγουν να αποχωρήσουν στα 62 με λιγότερα από 40 έτη (εφόσον έχουν τις προϋποθέσεις των 4.500 ενσήμων και των απαραίτητων ημερών ασφάλισης την τελευταία πενταετία), υφίστανται ένα μόνιμο πέναλτι. Το «ψαλίδι» αυτό ανέρχεται στο 6% για κάθε χρόνο πρόωρης εξόδου, με μέγιστο όριο το 30%. Ωστόσο, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η μείωση αυτή επιβάλλεται αποκλειστικά στο ποσό της Εθνικής Σύνταξης και όχι στο ανταποδοτικό κομμάτι που προκύπτει από τις εισφορές, καθιστώντας την επιλογή αυτή, υπό προϋποθέσεις, οικονομικά υποφερτή για όσους έχουν εξαντληθεί από την πολύχρονη εργασία.
Ο δρόμος προς τη σύνταξη δεν πρέπει να αποτελεί ένα τυφλό άλμα. Η γνώση του θεσμικού πλαισίου, η συνεργασία με εργατολόγους εφόσον απαιτείται και η ενεργή παρακολούθηση του ασφαλιστικού λογαριασμού είναι τα όπλα κάθε πολίτη απέναντι στη γραφειοκρατία.
govnews.gr