Η ολοκλήρωση σημαντικών έργων όπως η αποκατάσταση του δικτύου στη Θεσσαλία (ελέω της κακοκαιρίας Daniel) ώστε να αποκατασταθεί η λειτουργία της κεντρικής «γραμμής» της χώρας, η προώθηση projects στη Β. Ελλάδα που θα ενώνουν κομβικά λιμάνια (π.χ. Καβάλα, Αλεξανδρούπολη) με το δίκτυο.
Γιώργος Παπακωνσταντίνου
insider.gr
Mε το «βλέμμα» στα νέα δεδομένα (γεωπολιτικά, οικονομικά αλλά και στρατιωτικά) αλλά και τον «διάδρομο» προς τις βαλκανικές χώρες και αυτές της Αν. Ευρώπης (π.χ. Μολδαβία και κυρίως Ουκρανία), αλλά και έργα στην Αττική ή την Πελοπόννησο, φαίνεται να αποτελούν βασικές προτεραιότητες του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών όσον αφορά στο «παζλ» του σιδηρόδρομου στην Ελλάδα.
Τα projects του Daniel και το Αθήνα - Θεσσαλονίκη
Όπως έχει αναφέρει ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κ. Κυρανάκης, και όσον αφορά τα έργα αποκατάστασης ζημιών, «στόχος μας είναι το καλοκαίρι ολόκληρος ο άξονας Αθήνα – Θεσσαλονίκη να λειτουργεί με 100% σηματοδότηση, 100% τηλεδιοίκηση και 100% ETCS, το σύστημα αυτόματης πέδησης των τρένων».
Όπως προκύπτει, πυρετωδώς δουλεύουν τα εργοτάξια στη Θεσσαλία για την -εντός χρονοδιαγράμματος- ολοκλήρωση των σιδηροδρομικών έργων, που υλοποιούνται μετά τις εκτεταμένες ζημιές που προκάλεσαν τα ακραία καιρικά φαινόμενα Daniel. Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, με στόχο όχι μόνο την αποκατάσταση των υποδομών, αλλά και τη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού και ασφαλούς σιδηροδρόμου, πλήρως εξοπλισμένου με σύγχρονα συστήματα τηλεδιοίκησης, σηματοδότησης και ETCS στον κεντρικό άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Η πλήρης ολοκλήρωση προβλέπεται τον Αύγουστο του 2026.
Όπως και προ ημερών αναφέραμε, έχει υπογραφεί από πέρυσι «πακέτο» συμβάσεων για την αποκατάσταση ζημιών στο σιδηροδρομικό δίκτυο (λόγω κακοκαιριών Daniel, Elias) ύψους 450 εκατ. και με «σφιχτά» χρονοδιαγράμματα (RRF) με τους ισχυρού του χώρου ΤΕΡΝΑ, ΑΒΑΞ, AKTOR, ΜΕΤΚΑ, που περιλαμβάνει 4 εργολαβίες: α) αποκατάσταση της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών – Θεσσαλονίκης, από την έξοδο του Σ.Σ. Δομοκού έως την είσοδο του Σ.Σ. Κραννώνα, β) αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Παλαιοφάρσαλου – Καλαμπάκας, γ) αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας – Βόλου, δ) αποκατάσταση των συστημάτων Σηματοδότησης, ETCS L1, Τηλεδιοίκησης και Ηλεκτροκίνησης στο τμήμα της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής από το Σ.Σ. Παλαιοφάρσαλο έως τον Σ.Σ. Κραννώνα.
Όπως είχε σημειώσει πρόσφατα ο υπουργός σε ενημερωτική συνάντηση, στο κομμάτι Λάρισα – Βόλος, υπάρχει η σύμβαση για την αποκατάσταση για τον Daniel, πρέπει να ολοκληρωθεί για να συνεχίσει να εκτελείται η προ-υπάρχουσα σύμβαση για ηλεκτροκίνηση και σηματοδότηση, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027. Θα συνδεθεί και η απόληξη αυτού του δικτύου με το λιμάνι του Βόλου.
Μικρότερες παρεμβάσεις που μειώνουν τον χρόνο ταξιδιού
Η ολοκλήρωση των έργων, σύμφωνα με το υπουργείο, θα δώσει τη δυνατότητα να επιστρέψουμε με ασφάλεια στα 8 ζεύγη δρομολογίων την ημέρα στον βασικό άξονα, με στόχο αυτά να αυξηθούν σε 12 ζεύγη από το 2027. Τρέχοντας ένα πλάνο παράλληλων μικρότερων ή μεγαλύτερων παρεμβάσεων, το υπουργείο επιδιώκει από το 2027, οπότε τα νέα τρένα θα ενισχύσουν σταδιακά το δίκτυο, ο χρόνος για το ταξίδι από την Αθήνα ως τη Θεσσαλονίκη να πέσει κάτω από τις 3,5 ώρες. Ήδη αξιολογούνται οι ισόπεδες διαβάσεις στον άξονα Αθήνας – Θεσσαλονίκης, ώστε να δρομολογηθεί η ανισοπεδοποίηση, πχ. δυο-τριών στη Λάρισα, με διέλευση των οχημάτων από κάτω. Επίσης, ο κ. Κυρανάκης λ δεσμεύτηκε πως θα κλείσουν οι παράνομες διαβάσεις, όπου υπάρχουν κατά μήκος της γραμμής, ενώ το επόμενο διάστημα θα βγει στον αέρα διαγωνισμός για τοποθέτηση προστατευτικών τοιχίων στις περιοχές των καταυλισμών Ρομά.
Η συνδρομή του PPF
Η «βαριά ατζέντα» του υπουργείου περιλαμβάνει και την προώθηση έργων μέσω του Υπερταμείου και της μονάδας PPF. Μάλιστα, προ ημερών γράφαμε ότι «ψηλά βγαίνουν» τα τμήματα ΣΚΑ–Οινόη, Μουριές–Προμαχώνας, την εγκατάσταση του συστήματος GSM-R, καθώς και το Λιόσια–Κιάτο. Μάλιστα, ήδη το Δ.Σ. του φορέα «Σιδηρόδρομοι Ελλάδας» εξουσιοδότησε τον διευθύνοντα σύμβουλο, κ. Παληό, να υπογράψει για λογαριασμό της εταιρείες τις σχετικές συμβάσεις για την αναβάθμιση της γραμμής ΣΚΑ – Οινόης και της γραμμής Μουριές – Προμαχώνας. Με παλιότερες εκτιμήσεις, γίνονταν λόγο για έργα 245 εκατ. και 167 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Λογικά, αναμένονται σύντομα οι προκηρύξεις, με το τμήμα ΣΚΑ – Οινόη να έχει σημασία καθώς από το υπουργείο πηγάζει ότι «με αυτό μπορούμε να κερδίσουμε 15-20 λεπτά, από τη νέα χάραξη και τη νέα υποδομή, η εργολαβία προβλέπει και ανισοπεδοποίηση ισόπεδων διαβάσεων, τα συστήματα είναι παλιά, εκεί το έργο θα γίνει εν λειτουργία με τα απαραίτητα πρωτόκολλα». Αυτά αποτελούν μέρος ενός μεγάλου «πακέτου» projects που θα ωριμάζουν και μέσω του PPF, αξίας 1,3 δισ. ευρώ περίπου.
Αντικείμενο του πρώτου έργου είναι η αναβάθμιση του σιδηροδρομικού τμήματος ΣΚΑ – Οινόη (περίπου 52 χλμ. υφιστάμενης διπλής σιδηροδρομικής γραμμής) , τα έργα υποδομής στους ενδιάμεσους σιδηροδρομικού σταθμούς, την αναβάθμιση των σιδηροδρομικών σταθμών Οινόης και Αλιάρτου καθώς και η κατασκευή νέας σιδηροδρομικής στάσης στα Οινόφυτα. Αντικείμενο του δεύτερου έργου είναι η αναβάθμιση του σιδηροδρομικού τμήματος Μουριές-Προμαχώνας, με την εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης.
Σημαντικά έργα στη Β. Ελλάδα
Προφανώς, στις προτεραιότητες εντάσσονται και άλλα έργα στη Β. Ελλάδα με στόχο την αναβάθμιση και συμπλήρωση του σιδηροδρομικού δικτύου, όπως το μεγάλο έργο Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο, άνω του 1 δισ. ευρώ, για το οποίο αναμένεται η έγκριση της εθνικής συμμετοχής από το ΥΠΟΙΚ, ενώ υπάρχουν και πόροι από το πρόγραμμα CEF. Αφορά στην αναβάθμιση της γραμμής η οποία θα γίνει διπλή και ηλεκτροκινούμενη και αποτελεί τμήμα της λεγόμενης παράκαμψης Βοσπόρου μαζί με το Βουλγαρικό τμήμα από το Ορμένιο μέχρι το Μπουργκάς. Εξελίξεις όμως περιμένουμε και σε άλλα έργα όπως ο Δυτικός Προαστιακός Θεσσαλονίκης και η σύνδεση με τον 6ο προβλήτα του ΟΛΘ, έργο που επίσης αναμένεται να διαγωνισμός.
Για το έργο Νέα Καρβάλη – Τοξότες, πάνω από 200 εκατ., με ανάδοχο τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, που έχει δικαστική εμπλοκή, το θέμα είναι στο ΣτΕ και αναμένεται η τροποποίηση περιβαλλοντικών όρων από το ΥΠΕΝ, καθώς αυτοί ανακλήθηκαν. Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται να συνεχίζει ο διαγωνισμός που έγινε προ ολίγων χρόνων. Το έργο με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από τον Μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη (CEF) 2021-2027», αφορά σε εργασίες για την κατασκευή της υποδομής, επιδομής και σταθμών/στάσεων για νέα μονή σιδηροδρομική γραμμή στο τμήμα Ν. Καρβάλη - Τοξότες (περιοχή Ξάνθης), μήκους 32 χλμ. περίπου, καθώς και του κλάδου από Ν. Καρβάλη προς τον νέο εμπορευματικό λιμένα Καβάλας, μήκους 5,3 χλμ. περίπου. Αναφορικά με την αναβάθμιση του τμήματος Θεσσαλονίκη – Ειδομένη (σηματοδότηση – τηλεδιοίκηση), σύμφωνα με το υπουργείο ολοκληρώνεται τον Μάρτιο του 2026.
Τα Σεπόλια και το τμήμα Ελευσίνα - Θήβα
Σχετικά με τις ισόπεδες διαβάσεις, πχ. Σεπολίων, που αυτή τη στιγμή είναι τρεις, αυτές υπογειοποιούνται. Το έργο είχε μεγάλη καθυστέρηση, είχε παγώσει, η έκπτωση του παλιού αναδόχου ήταν πολύ μεγάλη και το έργο δεν έβγαινε, σταδιακά προχωρά αλλά με ορίζοντα πλέον το 2028. Κατά το υπουργείο, το 2027 θα είναι έτοιμος τουλάχιστον ο ένας διάδρομος, ενώ καταβάλλεται να προχωρήσει και ο τετραπλός διάδρομος αλλά εκεί υπάρχουν απρόβλεπτα και με τη σήραγγα του μετρό. Όπως προκύπτει, τα έργα θα γίνουν με σιδηρόδρομο σε λειτουργία, υπάρχει περίπτωση για ένα διάστημα (όχι μεγάλο) να μην ξεκινάει το Αθήνα - Θεσσαλονίκη από τον σταθμό Λαρίσης, αλλά από ΣΚΑ, ώστε να εκτελεστούν έργα στην υπόγεια σήραγγα.
Ενδιαφέρον έχουν σχέδια του υπ. Μεταφορών (μάλιστα προγραμματίστηκε υποβολή αιτήματος στο CEF) για τη μελέτη του τμήματος Θριάσιο - Σφίγγα (Ελευσίνα - Θήβα) για οδικό και σιδηροδρομικό έργο, με την αγορά να αναμένει νεότερα κατά πόσο ο συνδυασμός αυτός σιδηρόδρμου και οδικού άξονα θα μπορούσε π.χ. να σχετίζεται με την πρότυπο πρόταση που έχει υποβληθεί για την κατασκευή αυτοκινητόδρομου στον άξονα Ελευσίνα – Οινόφυτα.
Τι γίνεται με την Πελοπόννησο
Στο μέτωπο της Πελοποννήσου, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου, στο τέλος 2026 ο σιδηρόδρομος θα είναι στον Ψαθόπυργο (επί της ουσίας, η νέα διπλή σιδηροδρομική γραμμή από το Αίγιο μέχρι και τον Ψαθόπυργο που θα γίνει ο νέος τερματικός σταθμός), με όλα τα συστήματα. Επόμενο ορόσημο είναι το 2028 να φτάσει στο Ρίο και εν συνεχεία να φτάσει στην Πάτρα έως την στάση Κανελλοπούλου. Ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, έχει προτείνει στον δήμαρχο της πόλης την μερική υπογειοποίηση της γραμμής μετά την Κανελλοπούλου και την επίγεια χρήση των σημερινών γραμμών από μια μελλοντική γραμμή Τραμ που θα εξυπηρετεί μέρος των αστικών μετακινήσεων της πόλης.
Σε επόμενη φάση, βάσει σχεδίου, να υποβληθεί στον προσεχή κύκλο του CEF αίτημα για μερική υπογειοποίηση από Άγιο Διονύσιο ως Άγιο Ανδρέα. Σύμφωνα με το υπουργείο, για την ελεύθερη πρόσβαση στο παραλιακό μέτωπο που φέρεται να επιθυμεί ο Δήμος, δόθηκε εναλλακτική το υφιστάμενο δίκτυο να μετατραπεί σε light train (τραμ). Τα εμπορευματικά τρένα θα περνούν υπόγεια ως την Πειραϊκή – Πατραϊκή, που είναι ιδιοκτησία του λιμανιού. Εκεί το λιμάνι θα κάνει επένδυση για να μεταφέρει τα εμπορευματοκιβώτια.